Lipiec 2025 roku przyniósł podatnikom i płatnikom podatku u źródła długo oczekiwane Objaśnienia Ministerstwa Finansów dopuszczające stosowanie koncepcji look-through approach, w tym pozwalające na korzystanie ze zwolnień z podatku u źródła, przy zastosowaniu tej koncepcji. Euforia jednak nie trwała długo – w październiku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wprost odrzucił stanowisko resortu.
Koncepcja look-through approach – czym jest i dlaczego jest tak istotna
Koncepcja look-through approach (LTA), określana również jako klauzula przejrzystości lub transparentności, to mechanizm pozwalający na zastosowanie preferencyjnego opodatkowania (zwolnienia lub obniżonej stawki) w sytuacji, gdy rzeczywisty właściciel należności nie jest jej bezpośrednim odbiorcą.
Jak to działa w praktyce?
Przykład poglądowy dotyczący zwolnienia dywidendowego:
- polska sp. z o.o. wypłaca dywidendę,
- odbiorca dywidendy to cypryjska spółka holdingowa, 100% udziałowiec polskiej spółki, czyli tzw. spółka-matka, jest ona jednak tylko pośrednikiem dla otrzymywanych dywidend – przekazuje je dalej do kolejnego podmiotu w strukturze grupy kapitałowej,
- rzeczywisty właściciel dywidendy to niemiecka spółka GmbH (spółka dominująca całej grupy kapitałowej, otrzymuje dywidendę od spółki cypryjskiej, w której posiada 100% udziałów), spółka – babka dla polskiej spółki.
Pytanie: Czy polska spółka może zastosować zwolnienie z podatku u źródła dla wypłacanej dywidendy?
Zgodnie z przepisami zastosowanie zwolnienia z podatku u źródła dla dywidend (tzw. zwolnienia dywidendowego) uwarunkowane jest przede wszystkim posiadaniem przez odbiorcę dywidendy bezpośrednio co najmniej 10% udziałów w spółce wypłacającej dywidendę.
Natomiast, z części orzecznictwa sądów administracyjnych oraz zasadniczo jednolitego stanowiska organów podatkowych (potwierdzonego w Objaśnieniach MF z lipca 2025 r.) dodatkowym warunkiem dla zastosowania zwolnienia dywidendowego jest to, aby odbiorca dywidendy był jej rzeczywistym właścicielem (benficial owner).
Rzeczywisty właściciel to podmiot, który spełnia łącznie następujące warunki:
- otrzymuje daną należność dla własnej korzyści, w tym samodzielnie decyduje o jej przeznaczeniu i ponosi ryzyko ekonomiczne związane z utratą tej należności lub jej części;
- nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi;
- prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby, jeżeli należności są uzyskiwane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, przy czym przy ocenie, czy podmiot prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, uwzględnia się charakter oraz skalę działalności prowadzonej przez ten podmiot w zakresie otrzymanej należności.
W analizowanym przykładzie, spółka cypryjska posiada 100% udziałów w polskiej spółce, ale nie może zostać uznana za rzeczywistego właściciela dywidendy (przekazuje dywidendę dalej jako pośrednik). Spółka niemiecka jest rzeczywistym właścicielem dywidendy, ale nie posiada bezpośrednio udziałów w polskiej spółce.
Czy polska spółka może zastosować zwolnienie z podatku u źródła dla wypłacanej dywidendy, pomimo że niemiecki podmiot, spełniający status rzeczywistego właściciela dywidendy, nie posiada bezpośrednio udziałów w polskiej spółce?
Dzięki LTA tak – zgodnie z koncepcją LTA liczy się rzeczywisty właściciel (beneficial owner), nieformalny odbiorca płatności (pośrednik).
Dlaczego to takie ważne?
W międzynarodowych strukturach korporacyjnych wypłaty (dywideny, odsetki, należności licencyjne) często przechodzą przez spółki holdingowe zlokalizowane w różnych jurysdykcjach. Bez możliwości zastosowania LTA struktury wielopoziomowe mogą być penalizowane podatkowo.
Objaśnienia Ministerstwa Finansów z 3 lipca 2025 r. – promyk nadziei
Po latach niepewności i sprzecznych sygnałów, 3 lipca 2025 roku Ministerstwo Finansów opublikowało długo oczekiwane Objaśnienia podatkowe dotyczące stosowania klauzuli rzeczywistego właściciela (beneficial owner) w podatku u źródła.
Po raz pierwszy MF oficjalnie dopuściło stosowanie koncepcji LTA.
Kluczowe tezy Objaśnień:
- LTA jest dobrowolną metodą stosowaną przez płatnika,
- można „przejrzeć” przez pośredników i ustalić rzeczywistego beneficjenta,
- szczegółowe przesłanki i warunki stosowania LTA (w zależności od danej preferencji) zaprezentowane zostały w Objaśnieniach na konkretnych przykładach,
- przy zastosowaniu koncepcji LTA możliwe jest również skorzystanie ze zwolnienia dywidendowego:
- warunek bezpośredniego posiadania udziałów jest spełniony, gdy wszystkie podmioty w łańcuchu płatności kaskadowo spełniają ten warunek w kolejnej spółce w łańcuchu. Wówczas każda kolejna spółka otrzymująca dywidendę powinna spełniać warunek bezpośredniego posiadania udziałów względem kolejnej spółki wypłacającej, a nie względem pierwszej spółki wypłacającej.
- Zastosowanie koncepcji LTA przez płatnika nie może pozostawać w sprzeczności z celami dyrektywy Parent-Subsidiary. Brak sprzeczności zachodzi w jednej z następujących sytuacji: 1) rzeczywistym właścicielem dywidendy jest podmiot z UE lub EOG lub 2) dywidenda jest co najmniej jednokrotnie opodatkowana na terytorium UE lub EOG.
Objaśnienia zostały przyjęte z entuzjazmem przez doradców podatkowych i korporacje międzynarodowe. Wydawało się, że wieloletni spór o LTA wreszcie znalazł swoje rozwiązanie.
Orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie LTA przed Objaśnieniami
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) II FSK 1588/20 z 31 stycznia 2023 r. – LTA możliwa
W tym orzeczeniu NSA dopuścił możliwość stosowania koncepcji look-through approach (choć nie zastosował jej w konkretnej, rozpatrywanej sprawie):
„preferencja podatkowa będzie dopuszczalna w sytuacji, w której co prawda wypłata dywidendy nie odbywa się na rzecz jej rzeczywistego beneficjenta, jednakże stosowana jest zasada look-through approach. Koncepcja ta pozwala na zastosowanie preferencyjnego opodatkowania bądź zwolnienia z opodatkowania, w sytuacji, gdy płatność dokonywana jest co prawda poprzez pośrednika – podmiot niebędący rzeczywistym beneficjentem, ale ów rzeczywisty beneficjent ma siedzibę na terytorium UE (EOG) i jest znany. (…) W dalszej części rozważań, z uwagi na to, że ów przypadek nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie, wątek ten został pominięty.”
2023-2024: Wojewódzkie Sądy Administracyjne (WSA)
WSA w Warszawie III SA/Wa 1513/23 z 14 września 2023 r. (orzeczenie nieprawomoce) – można stosować koncepcję LTA (również w odniesieniu do zwolnienia dywidendowego)
WSA w Warszawie stanął po stronie podatników i płatników podatku u źródła, uznając, że:
- możliwe jest zastosowanie koncepcji LTA,
- zwolnienie z podatku u źródła przy wypłacie dywidend (zwolnienie dywidendowe) można zastosować do podmiotów niebędących bezpośrednim udziałowcem (posiadających status rzeczywistego właściciela).
„Skoro zatem art. 22 ust.4 u.p.d.o.p. nie wymaga, aby to spółka, uzyskująca dochody (przychody) z dywidend oraz inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych jako „rzeczywisty odbiorca” tej dywidendy”, posiadała bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki wypłacającej, tym samym w przedstawionym stanie we wniosku o wydanie interpretacji, wbrew stanowisku DKIS, spełnione są wszystkie przesłanki określone w art. 22 ust. 4 pozwalające na zastosowanie zwolnienia dywidendowego.
Gdyby nawet pominąć powyższą argumentację Sąd w składzie niniejszym zgadza się ze Stroną skarżącą, iż wówczas zwolnienie przysługiwałoby w oparciu o tzw. koncepcję przejrzystości (transparentności).”
WSA w Warszawie III SA/Wa 1525/24 z 26 września 2024 r. (orzeczenie nieprawomocne) – nie można stosować LTA dla zwolnienia dywidendowego
Inny skład WSA w Warszawie orzekł dokładnie odwrotnie:
- warunek „bezpośredniości” posiadania udziałów jest konieczny,
- art. 22 ust. 4 pkt 3 ustawy o CIT wymaga literalnego spełnienia,
- jeśli rzeczywisty właściciel dywidendy nie posiada bezpośrednio udziałów → brak zwolnienia.
„spółka nie będzie uprawniona przy wypłacie dywidendy do zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT i niepobierania podatku u źródła (…) kierując się zasadą look-through approach. Rzeczywisty właściciel, czyli spółka S. nie jest bowiem bezpośrednim udziałowcem skarżącej.”
WSA w Gliwicach I SA/Gl 712/24 z 28 listopada 2024 r. (orzeczenie nieprawomocne):
- koncepcja LTA nie jest uregulowana w polskich ustawach podatkowych,
- brak obowiązku jej stosowania przez organy podatkowe.
Styczeń 2025: przełomowy wyrok WSA w Warszawie
WSA w Warszawie III SA/Wa 2385/24 z 3 stycznia 2025 r. (orzeczenie nieprawomocne)
Polski oddział spółki luksemburskiej wypłacał odsetki brytyjskiemu wehikułowi sekurytyzacyjnemu, który przekazywał je do amerykańskiego funduszu i brytyjskiego banku (rzeczywistych beneficjentów).
Tezy wyroku:
- płatnik (polski oddział) powinien uwzględniać rzeczywistego właściciela należności (odsetek), a nie pośrednika,
- konsekwencje podatkowe wypłaty określa się w odniesieniu do rzeczywistego właściciela,
- możliwość zastosowania preferencji w podatku u źródła wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania – z USA i z Wielką Brytanią – przy zastosowaniu koncepcji LTA.
Praktyka organów podatkowych po Objaśnieniach MF – zielone światło dla LTA
Po wydaniu Objaśnień MF w lipcu 2025 r. organy podatkowe zaczęły akceptować look-through approach w interpretacjach indywidualnych.
Zmiana stanowiska Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (KIS)
Przed Objaśnieniami (2023-2024), Dyrektor KIS konsekwentnie odrzucał LTA, powołując się na projekt Objaśnień z września 2023 r., który wykluczał tę koncepcję.
Po Objaśnieniach organy podatkowe zaczęły wydawać pozytywne interpretacje akceptujące LTA, gdy:
- struktura grupy nie jest sztuczna,
- rzeczywisty właściciel jest zidentyfikowany,
- udokumentowano cały łańcuch płatności,
- spełnione są warunki dla zastosowania LTA z Objaśnień MF.
Orzecznictwo sądów administracyjnych po Objaśnieniach– niespodziewanie niekorzystne
WSA w Lublinie I SA/Lu 350/25 z 22 października 2025 r. (orzeczenie nieprawomocne)
Opis sprawy
Polska spółka akcyjna dokonuje wypłat dywidendy na rzecz swoich akcjonariuszy. Z uwagi na fakt, że jest podmiotem notowanym na giełdzie, dywidendy są zasadniczo przekazywane za pośrednictwem instytucji prowadzących rachunki papierów wartościowych lub rachunki zbiorcze. Jednym z akcjonariuszy polskiej spółki jest holenderska spółka matka. Jednak, nie posiada ona statusu rzeczywistego właściciela dywidend otrzymywanych od polskiej spółki. Rzeczywistym właścicielem dywidend jest podmiot z siedzibą w Luksemburgu – jedyny udziałowiec holenderskiej spółki (spółka – babka dla polskiej spółki akcyjnej).
Podmiot luksemburski zwrócił się do Dyrektora KIS z pytaniem dotyczącym możliwości skorzystania ze zwolnienia dywidendowego, przy zastosowaniu koncepcji LTA.
Zdaniem wnioskodawcy, ma on takie prawo – warunek bezpośredniego posiadania udziałów z art. 22 ust. 4 pkt 3 ustawy o CIT należy uznać za spełniony, ponieważ rzeczywisty właściciel dywidendy (podmiot luksemburski) posiada co najmniej 10% udziałów w spółce holenderskiej, która z kolei posiada co najmniej 10% akcji w polskiej spółce, wypłacającej dywidendę.
Organ w interpretacji wydanej w 2023 r. uznał, że koncepcja LTA ma zastosowanie (dla celów identyfikacji rzeczywistego właściciela dywidendy) ale nawet jej przyjęcie nie pozwala na zastosowanie zwolnienia dywidendowego. Przepisy o zwolnieniu dywidendowym przewidują wprost warunek bezpośredniego posiadania udziałów w spółce wypłacającej dywidendę. Podmiot luksemburski nie posiada bezpośrednio udziałów w polskiej spółce, w związku z czym brak możliwości zastosowania zwolnienia.
Polska spółka akcyjna dokonała wypłaty dywidendy i jako płatnik podatku u źródła pobrała ten podatek według 19% stawki wynikającej z ustawy o CIT. Luksemburski podmiot (podatnik podatku u źródła) złożył wniosek do Naczelnika Lubelskiego Urzędu Skarbowego o zwrot całego podatku u źródła uiszczonego przez płatnika (polską spółkę), z uwagi na możliwość skorzystania ze zwolnienia dywidendowego przy zastosowaniu koncepcji LTA.
Naczelnik odmówił zastosowania zwolnienia dywidendowego w związku z niespełnionym warunkiem bezpośredniego posiadania udziałów. Zwrócił luksemburskiemu podmiotowi jedynie różnicę pomiędzy podstawową stawką 19%, a stawką 15% wynikającą z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej pomiędzy Polską i Luksemburgiem. Przedmiotowa decyzja Naczelnika (z lutego 2025 r., utrzymana przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w maju 2025 r.) została zaskarżona. Sprawa trafiła do WSA w Lublinie.
WSA, w orzeczeniu wydanym w październiku 2025 r. (a zatem już po wydaniu Objaśnień MF), uznał, że zwolnienie z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT wymaga spełnienia wszystkich warunków łącznie, w tym warunku bezpośredniego posiadania udziałów (akcji). Podkreślił, że termin „bezpośrednio” jest jednoznaczny i nie pozwala na interpretację, w której pośrednie posiadanie udziałów (akcji) mogłoby spełniać ustawowy wymóg.
Sąd wyjaśnił również, że koncepcja look-through służy jedynie ustalaniu rzeczywistego właściciela, a nie fikcyjnemu zastępowaniu warunków zwolnienia podatkowego. Nie można więc twierdzić, że podmiot ustalony jako rzeczywisty właściciel automatycznie spełnia wszystkie przesłanki zwolnienia, jeżeli faktycznie nie posiada udziałów bezpośrednio. W wyroku podkreślono, że „koncepcja look-through approach nie służy legalizacji struktur o charakterze sztucznym, w których dla celów optymalizacji podatkowej wprowadza się podmioty pośredniczące, funkcjonujące wyłącznie formalnie, nie posiadające statusu rzeczywistego właściciela wypłacanych należności. Zidentyfikowanie w strukturze grupy rzeczywistego właściciela należności dywidendowych powoduje, że to, wobec tego podmiotu może i powinna być dokonywana ocena przesłanek zwolnienia podatkowego, bez jakiegokolwiek odwołania do indywidualnych cech pośrednika niebędącego rzeczywistym właścicielem”.
W konsekwencji WSA uznał, że luksemburski podmiot nie mógł skorzystać ze zwolnienia dywidendowego i w efekcie organy zwróciły prawidłową kwotę podatku u źródła.
Wyrok WSA stoi wprost w sprzeczności z Objaśnieniami MF
WSA w swoim uzasadnieniu wskazał wprost, że nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez Ministra Finansów: „Na str. 25 tego dokumentu (który nie tylko nie ma charakteru wiążącego, ale też ukazał się już po dacie wydania zaskarżonej decyzji, co ma znaczenie w kontekście art. 121 O.p. i formułowanej w nim zasady zaufania) wskazano, że „warunek bezpośredniego posiadania udziałów jest spełniony, gdy wszystkie podmiotu w łańcuchu płatności kaskadowo spełniają ten warunek w kolejnej spółce w łańcuchu. Wówczas każda kolejna spółka otrzymująca dywidendę powinna spełniać warunek bezpośredniego posiadania udziałów względem kolejnej spółki wypłacającej, a nie względem pierwszej spółki wypłacającej”. Ta teza, w ocenie Sądu, nie tylko nie została w żaden sposób uargumentowana przez Ministra, znajduje się w Objaśnieniach dotyczących odrębnej od art. 22 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. przesłanki zwolnienia (przesłanki rzeczywistego właściciela dywidend z art. 22 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p.), ale nie da się pogodzić z założeniami ustawodawcy i stanowi nieuprawnioną rozszerzającą interpretację klauzuli look – through approach.”
Wyrok WSA w Lublinie wskazuje, że koncepcja LTA może być stosowana, ale w celu identyfikacji rzeczywistego właściciela dywidendy, a nie jako narzędzie zastępujące ustawowe warunki zwolnienia podatkowego. W szczególności nie eliminuje wymogu bezpośredniego posiadania udziałów w spółce wypłacającej dywidendę.
Podsumowując, WSA orzekł, że:
- warunek „bezpośredniego” posiadania udziałów w art. 22 ust. 4 pkt 3 ustawy o CIT musi być spełniony literalnie,
- koncepcja look-through approach nie może obejść tego wymogu.
WSA w Lublinie nie tylko odmówił zastosowania Objaśnień MF do przeszłego stanu faktycznego, ale również polemizuje merytorycznie z ich treścią. WSA stwierdził, że:
- Objaśnienia MF są błędne w części dotyczącej LTA przy dywidendach,
- wykładnia językowa przepisu jest jednoznaczna, a stanowisko Ministerstwa Finansów narusza literę prawa.
WSA w Lublinie jest znany z konsekwentnie niekorzystnego podejścia dla płatników i podatników podatku u źródła.
Jeśli jednak sądy administracyjne zaczną kwestionować merytorycznie stanowisko Ministerstwa Finansów zawarte w Objaśnieniach, pozytywna rola tego dokumentu zostanie zredukowana.
Co dalej z look-through approach?
Wyrok WSA w Lublinie pokazał, że nawet Objaśnienia MF nie dają pewności w podatku u źródła. Rozliczenia tego podatku wymagają szczegółowej analizy, a stosowanie preferencji w podatku u źródła, w szczególności zwolnień, w tym zwolnienia dywidendowego, powinno być odpowiednio dokumentowane i zabezpieczone.
Organy podatkowe są zasadniczo zobligowane do respektowania Objaśnień MF. Jednak sądy administracyjne już nie.
Pozostaje mieć nadzieję, że NSA zajmie stanowisko pozwalające na stosowanie klauzuli LTA, zgodnie z treścią Objaśnień MF, w tym dla celów skorzystania ze zwolnienia dywidendowego.
W przeciwnym wypadku, ogromny chaos i istotne ryzyka podatkowe nadal będą towarzyszyły rozliczeniom podatku u źródła w Polsce.
Joanna Henzel
Director
