Kredyt z dotacją na wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania

Jeszcze kilka lat temu przedsiębiorstwa rozwijające technologie o zastosowaniu cywilnym i wojskowym korzystały głównie z instrumentów wspierających badania i rozwój lub ogólnych programów inwestycyjnych. Obecnie oferta wsparcia staje się coraz bardziej wyspecjalizowana i odpowiada na potrzeby firm rozwijających technologie istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa oraz odporności gospodarki.

Jednym z takich instrumentów jest Kredyt na wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania, realizowany w ramach Działania 2.33 programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. Program wspiera inwestycje prowadzące do uruchomienia lub zwiększenia zdolności produkcyjnych w zakresie produktów dual-use, czyli rozwiązań mogących znaleźć zastosowanie zarówno na rynku cywilnym, jak i wojskowym.

Chociaż podstawą projektu jest inwestycja, program nie został zaprojektowany z myślą o finansowaniu dowolnej rozbudowy przedsiębiorstwa. Wsparcie skierowane jest do firm rozwijających konkretne produkty podwójnego zastosowania, a ocenie podlega nie tylko zakres planowanej inwestycji, ale również produkt, który dzięki niej ma być wytwarzany, jego gotowość do wdrożenia oraz potencjał wykorzystania. To sprawia, że przygotowanie projektu wymaga szerszego spojrzenia niż opracowanie budżetu czy wybór maszyn i urządzeń.

Najważniejsze informacje o konkursie

O wsparcie mogą ubiegać się mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa realizujące inwestycje na terytorium Polski. Nabór prowadzony będzie od 29 października 2026 r. do 28 stycznia 2027 r., a budżet konkursu wynosi 400 mln zł. Minimalna wartość kosztów kwalifikowalnych projektu została określona na 2 mln zł, natomiast maksymalna odpowiada równowartości 50 mln euro.

Katalog kosztów kwalifikowalnych obejmuje większość wydatków typowych dla inwestycji produkcyjnych. Przedsiębiorcy mogą sfinansować m.in. zakup nieruchomości (z wyłączeniem lokali mieszkalnych), środków trwałych, robót i materiałów budowlanych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym patentów, licencji, know-how i innych praw własności intelektualnej.

Wsparcie udzielane będzie w formie regionalnej pomocy inwestycyjnej. Ostateczny poziom dofinansowania zależy od lokalizacji inwestycji oraz wielkości przedsiębiorstwa i wynika z mapy pomocy regionalnej – może sięgać nawet 70% kosztów kwalifikowalnych.

Nazwa programu nie jest przypadkowa. W przeciwieństwie do klasycznych dotacji przedsiębiorca nie otrzymuje środków bezpośrednio na realizację inwestycji. Podstawą finansowania jest kredyt inwestycyjny udzielony przez bank współpracujący z BGK. Dofinansowanie przyjmuje formę premii przeznaczonej na częściową spłatę kapitału kredytu (do 70% kosztów kwalifikowalnych). Środki trafiają bezpośrednio do banku, zmniejszając zobowiązanie przedsiębiorcy.

To rozwiązanie ma kilka praktycznych konsekwencji. Przede wszystkim przedsiębiorca powinien rozpocząć przygotowania do projektu odpowiednio wcześniej. Już na etapie składania wniosku wymagane jest przedstawienie promesy kredytowej albo warunkowej umowy kredytowej, potwierdzającej gotowość banku do sfinansowania inwestycji.

W praktyce oznacza to, że przygotowanie projektu nie powinno ograniczać się wyłącznie do analizy dokumentacji konkursowej. Równolegle warto prowadzić rozmowy z bankiem, przygotowywać prognozy finansowe oraz kompletować dokumenty niezbędne do oceny zdolności kredytowej. Im wcześniej przedsiębiorca rozpocznie ten proces, tym większa szansa na sprawne złożenie kompletnego wniosku.

Nabór dla produktów dual-use, a nie dla określonych branż

O możliwości uzyskania wsparcia nie decyduje branża przedsiębiorstwa ani jego dotychczasowi odbiorcy. Kluczowe znaczenie ma to, czy przedmiotem inwestycji będzie rozpoczęcie lub zwiększenie produkcji produktu podwójnego zastosowania. Oznacza to, że z programu mogą skorzystać zarówno przedsiębiorstwa od lat rozwijające technologie dual-use, jak i firmy, które dotychczas działały wyłącznie na rynku cywilnym, o ile planowana inwestycja dotyczy produktu spełniającego warunki programu.

Dofinansowane zostanie wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania z 9 obszarów, zgodnych z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/821 ustanawiającym unijny system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania (Dz.U. L 206 z 11.6.2021, s. 1):

• Materiały specjalne i związane z nimi urządzenia
• Przetwarzanie materiałów
• Elektronika
• Komputery
• Telekomunikacja i ochrona informacji
• Nawigacja i awionika
• Urządzenia okrętowe
• Kosmonautyka, aeronautyka, napędy.

Co szczególnie istotne, lista produktów nie jest automatycznie ograniczona parametrami technicznymi wynikającymi z rozporządzenia (UE) 2021/821, chyba że takie ograniczenia zostały wskazane wprost w dokumentacji programu.

Nabór stwarza możliwość ubiegania się o wsparcie również przedsiębiorstwom, które dotychczas nie postrzegały swojej działalności jako związanej z sektorem dual-use. W praktyce coraz więcej firm z branży elektronicznej, automatyki przemysłowej, fotoniki, materiałów zaawansowanych czy technologii kosmicznych rozwija rozwiązania mogące znaleźć zastosowanie zarówno w przemyśle cywilnym, jak i obronnym.

Kluczowym elementem jest produkt

Ocena została podzielona na dwa etapy. W pierwszym sprawdzana jest kwalifikowalność przedsiębiorcy, kwalifikowalność produktu oraz spełnienie warunków związanych z finansowaniem inwestycji. Dopiero po pozytywnej weryfikacji tych elementów projekt trafia do oceny merytorycznej.

Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność zmiany podejścia do przygotowania projektu. W wielu konkursach prace rozpoczynają się od opracowania budżetu i kompletowania ofert na planowane zakupy. W przypadku Kredytu na wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania warto odwrócić tę kolejność i rozpocząć od analizy samego produktu.

Na początku warto odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań:

• czy produkt rzeczywiście mieści się w katalogu produktów objętych wsparciem;
• czy jest gotowy do rozpoczęcia produkcji;
• czy przedsiębiorstwo posiada prawa do jego komercyjnego wykorzystania;
• czy można przekonująco wykazać jego zastosowanie zarówno na rynku cywilnym, jak i wojskowym.

Dopiero pozytywna odpowiedź na te pytania daje solidne podstawy do zaprojektowania inwestycji oraz przygotowania budżetu.

Przedsiębiorcy przygotowujący projekty do programów wspierających innowacje są przyzwyczajeni do tego, że jednym z najważniejszych elementów oceny jest opis prowadzonych prac badawczo-rozwojowych. W przypadku Kredytu na wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania sytuacja wygląda inaczej. Ocenie podlega gotowość produktu do rozpoczęcia produkcji. Innymi słowy, inwestycja ma służyć stworzeniu lub rozbudowie zdolności produkcyjnych, a nie finansowaniu dalszego rozwoju technologii. Eksperci będą weryfikować, czy produkt jest przygotowany do wdrożenia oraz czy rozpoczęcie jego produkcji będzie możliwe dzięki realizacji planowanej inwestycji.

To bardzo istotna wskazówka dla przedsiębiorców – jeżeli technologia nadal znajduje się na etapie badań, wymaga kolejnych testów lub prac konstrukcyjnych, projekt może nie wpisywać się w założenia konkursu. Kredyt na dual use nie zastępuje instrumentów finansujących działalność B+R, jego rolą jest wsparcie przedsiębiorstw, które zakończyły już etap rozwoju produktu i chcą przejść do produkcji przemysłowej.

W praktyce oznacza to również, że opis projektu powinien koncentrować się nie na historii powstawania rozwiązania, ale na wykazaniu, że technologia jest gotowa do wdrożenia i że planowana inwestycja umożliwi jej komercyjne wykorzystanie.

Warto uporządkować kwestie własności intelektualnej

Istotnym elementem oceny projektu będzie również możliwość komercyjnego wykorzystania produktu. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca powinien być przygotowany do wykazania, iż dysponuje prawami umożliwiającymi jego produkcję i wprowadzenie na rynek. Mogą one wynikać m.in. z własnych prac rozwojowych, nabycia patentu, uzyskanej licencji lub innych umów regulujących prawa własności intelektualnej.

Szczególną uwagę warto zwrócić na projekty wykorzystujące technologie opracowane we współpracy z innymi podmiotami lub pozyskane od podmiotów zewnętrznych. Przed złożeniem wniosku warto upewnić się, że przedsiębiorca dysponuje dokumentami jednoznacznie potwierdzającymi możliwość produkcji oraz komercyjnego wykorzystania planowanego produktu. Pozwoli to ograniczyć ryzyko pojawienia się wątpliwości na etapie oceny projektu.

Produkt powinien mieć wyraźnie wykazany charakter dual-use

Jednym z kluczowych elementów oceny projektu będzie sam produkt, który ma być wytwarzany dzięki realizacji inwestycji. Nie wystarczy wskazać, że należy on do jednej z kategorii produktów objętych programem. We wniosku należy również wykazać jego potencjał oraz uzasadnić możliwość wykorzystania zarówno w zastosowaniach cywilnych, jak i wojskowych.

W praktyce oznacza to konieczność przedstawienia produktu w szerszym kontekście niż wyłącznie od strony technologicznej. Warto opisać, jakie funkcje pełni, w jakich obszarach może znaleźć zastosowanie oraz jakie cechy sprawiają, że może być wykorzystywany zarówno przez odbiorców cywilnych, jak i wojskowych. Tak przedstawiony opis powinien uzasadniać potrzebę realizacji inwestycji oraz potwierdzać, że planowany rozwój zdolności produkcyjnych odpowiada potencjałowi produktu.

Kryteria oceny przewidują również ocenę nowości i potencjału produktu. Warto więc przedstawić, czym wyróżnia się on na tle dostępnych rozwiązań oraz jakie przewagi mogą decydować o jego atrakcyjności dla przyszłych odbiorców. Nie chodzi przy tym wyłącznie o innowacyjność technologiczną, ale o przekonujące wykazanie, że produkt ma realne perspektywy wykorzystania i rozwoju.

Przygotowanie projektu – najważniejsze rekomendacje

Przygotowania do konkursu warto rozpocząć od kilku kluczowych kwestii:

• zweryfikowania, czy planowany produkt rzeczywiście kwalifikuje się do programu, a nie opierania się wyłącznie na intuicyjnej ocenie jego charakteru;
• oceny poziomu gotowości produktu do produkcji, tak aby uniknąć sytuacji, w której projekt będzie w rzeczywistości wymagał dalszych prac rozwojowych;
• uporządkowania kwestii własności intelektualnej, w szczególności wtedy, gdy technologia została opracowana wspólnie z innymi podmiotami lub wykorzystuje rozwiązania licencjonowane;
• rozpoczęcia rozmów z bankiem odpowiednio wcześnie, ponieważ uzyskanie promesy kredytowej wymaga czasu i przygotowania dokumentów finansowych;
• opracowania spójnej koncepcji inwestycji, w której produkt, technologia, zakres rzeczowy projektu i budżet wzajemnie się uzupełniają.

Z perspektywy przedsiębiorstw planujących rozwój działalności w obszarze dual-use program może stanowić wyjątkowo atrakcyjne źródło finansowania. Łączy bowiem możliwość realizacji dużych inwestycji produkcyjnych z wysokim poziomem wsparcia publicznego, odpowiadając jednocześnie na kierunek rozwoju europejskiej polityki przemysłowej i bezpieczeństwa.

Wczesne przygotowanie projektu pozwoli nie tylko zwiększyć szanse na uzyskanie wsparcia, ale również uporządkować kwestie technologiczne, finansowe i organizacyjne, które będą miały znaczenie podczas realizacji inwestycji.