Rząd proceduje obecnie projekt nowego wieloletniego programu pod nazwą „Program rozwoju inwestycji w polskiej gospodarce do 2035 roku”. Ma on zastąpić obowiązujący obecnie „Program wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej na lata 2011–2030” i stanowić jeden z kluczowych instrumentów wspierania nowych inwestycji realizowanych w Polsce w kolejnej dekadzie.
Program ma kontynuować funkcjonujący od lat mechanizm grantów rządowych kierowanych do przedsiębiorców, natomiast większy nacisk ma zostać położony na projekty związane z rozwojem nowoczesnych technologii, odpornością gospodarki oraz sektorami uznawanymi za strategiczne z punktu widzenia rozwoju państwa i bezpieczeństwa gospodarczego. Choć szczegółowe warunki programu nie zostały jeszcze opublikowane, już dziś można wskazać obszary, które uznane zostaną się za priorytetowe dla przyszłego systemu wsparcia inwestycji.
Program rozwoju inwestycji w polskiej gospodarce do 2035 roku został wpisany do Wykazu Prac Legislacyjnych i Programowych Rady Ministrów pod numerem IPRO3 jako projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego. Oznacza to, że inicjatywa znajduje się już w oficjalnym procesie legislacyjnym i nie jest wyłącznie zapowiedzią polityczną czy koncepcją resortową.
Za przygotowanie programu odpowiada Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Jak wynika z informacji opublikowanych przez administrację rządową, obecnie trwają prace w ramach Zespołu Programowania Prac Rządu. Następnym etapem ma być skierowanie projektu na Stały Komitet Rady Ministrów, a następnie przeprowadzenie uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji publicznych.
Na obecnym etapie nie opublikowano jeszcze pełnego projektu programu wraz z finalnymi warunkami udzielania pomocy. Ministerstwo wskazuje jednak, że program ma zapewnić ciągłość wsparcia inwestycyjnego po zakończeniu obowiązywania obecnego mechanizmu.
Skala dotychczasowego wsparcia i efekty programu
Obowiązujący obecnie „Program wspierania inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki polskiej na lata 2011–2030” przewiduje możliwość uzyskania grantów zarówno z tytułu kosztów inwestycji, jak i kosztów tworzenia nowych miejsc pracy.
W przypadku grantów inwestycyjnych maksymalny poziom wsparcia może obecnie sięgać do 25% kosztów inwestycji. Program przewiduje również granty związane z tworzeniem nowych miejsc pracy – w niektórych przypadkach wsparcie może wynosić nawet do 40 tys. zł na jedno nowo utworzone miejsce pracy.
Dane publikowane przez Polską Agencję Inwestycji i Handlu (która wspiera obsługę programu grantów rządowych) pokazują skalę realizowanych projektów. W 2024 r. PAIH wsparła 53 projekty inwestycyjne o łącznej deklarowanej wartości ok. 2,4 mld EUR, które mają przełożyć się na utworzenie ok. 7 tys. nowych miejsc pracy. Z kolei w 2025 r. zakończono 64 projekty o wartości przekraczającej 4 mld EUR i deklarowanym zatrudnieniu na poziomie ponad 6,6 tys. miejsc pracy.
Kontynuacja dotychczasowego modelu grantowego
Z dotychczas opublikowanych informacji wynika, że nowy instrument będzie opierał się na formule grantów rządowych przyznawanych przedsiębiorcom na podstawie indywidualnych umów zawieranych z ministrem właściwym do spraw gospodarki. Program ma kontynuować mechanizm grantowego wspierania inwestycji, w którym pomoc publiczna jest uzależniona m.in. od:
- wartości nakładów inwestycyjnych;
- liczby tworzonych miejsc pracy;
- jakości inwestycji;
- wpływu projektu na rozwój gospodarczy i technologiczny kraju.
Pomoc ma być kierowana zarówno do dużych przedsiębiorstw, jak i do sektora MŚP.
Z założeń programu wynika, że wsparcie będzie mogło obejmować:
- koszty inwestycji w rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne;
- albo koszty związane z tworzeniem nowych miejsc pracy.
Instrument wzmacniania atrakcyjności inwestycyjnej Polski
Nowy program ma być kontynuacją dotychczasowej polityki wspierania inwestycji realizowanych w Polsce, w tym projektów realizowanych przez inwestorów zagranicznych oraz reinwestycji przedsiębiorców prowadzących działalność w Polsce. Mechanizm grantowy od lat stanowi jeden z ważnych instrumentów konkurowania Polski o nowe projekty inwestycyjne w Europie Środkowo-Wschodniej.
Celem programu pozostaje zwiększanie atrakcyjności inwestycyjnej kraju oraz wspieranie lokowania w Polsce przedsięwzięć o wysokiej wartości dodanej. Dotyczy to zarówno inwestycji produkcyjnych, jak i nowoczesnych usług dla biznesu, centrów kompetencyjnych czy działalności badawczo-rozwojowej.
Jednocześnie z opublikowanych przez administrację rządową założeń wynika, że państwo zamierza w większym stopniu koncentrować wsparcie na projektach uznawanych za strategiczne z punktu widzenia rozwoju technologicznego, odporności gospodarki oraz bezpieczeństwa państwa. Oznacza to odejście od modelu, w którym kluczowe znaczenie miały wyłącznie skala zatrudnienia i wartość nakładów inwestycyjnych.
Wyraźne przesunięcie w kierunku polityki przemysłowej i bezpieczeństwa gospodarczego
Najbardziej widoczną zmianą względem dotychczasowego modelu wsparcia jest silniejsze powiązanie programu z polityką przemysłową państwa oraz priorytetami bezpieczeństwa gospodarczego.
W dokumentach rządowych wielokrotnie podkreślono, że nowy program ma wspierać inwestycje zwiększające odporność gospodarki, rozwój technologiczny kraju oraz budowę przewag konkurencyjnych w obszarach uznanych za strategiczne.
Do ww. sektorów należą m.in.:
- technologie cyfrowe;
- mikroelektronika;
- fotonika;
- biotechnologia medyczna;
- przemysł obronny;
- technologie dual-use;
- sektor kosmiczny i aerospace;
- nowoczesne usługi dla biznesu;
- rozwiązania związane z transformacją energetyczną i zielonymi technologiami.
Program ma również wspierać projekty związane z:
- robotyzacją;
- automatyzacją procesów;
- działalnością badawczo-rozwojową;
- wdrażaniem innowacji;
- rozwojem zaawansowanych kompetencji technologicznych.
Trzy główne obszary wsparcia
Z opublikowanych informacji wynika, że program ma obejmować trzy podstawowe grupy inwestycji.
Pierwszą kategorią mają być kluczowe inwestycje sektorowe i technologiczne. Chodzi przede wszystkim o przedsięwzięcia wpisujące się w strategiczne kierunki rozwoju państwa oraz budujące zdolności technologiczne gospodarki.
Drugim obszarem mają być inwestycje rozwojowe, czyli projekty zwiększające potencjał produkcyjny, technologiczny lub organizacyjny przedsiębiorstw.
Trzecia grupa obejmuje inwestycje usługowe realizujące procesy istotne dla gospodarki. Może to oznaczać dalsze wspieranie zaawansowanych centrów usług wspólnych, centrów kompetencyjnych czy działalności opartych na wiedzy i wysokiej wartości dodanej.
Na obecnym etapie rząd nie opublikował jeszcze szczegółowych definicji poszczególnych kategorii ani progów kwalifikacyjnych.
Program wpisany w długoterminową strategię rozwoju państwa
Istotnym elementem nowego programu jest jego ścisłe powiązanie z długofalową strategią rozwoju Polski do 2035 r. oraz polityką wzmacniania odporności gospodarczej kraju.
Rząd podkreśla, że instrument ma wspierać:
- modernizację struktury gospodarki;
- wzrost produktywności;
- zwiększenie udziału zaawansowanych technologii;
- rozwój krajowych kompetencji przemysłowych;
- uniezależnianie się od zewnętrznych ryzyk w strategicznych sektorach.
Widoczny jest również silny nacisk na budowę suwerenności technologicznej oraz rozwój sektorów o znaczeniu krytycznym dla bezpieczeństwa państwa i funkcjonowania gospodarki.
W tym kontekście program wpisuje się w szerszy europejski trend wzmacniania polityki przemysłowej i odbudowy potencjału produkcyjnego w strategicznych branżach.
Aktualny stan prac nad Programem
Obecnie program znajduje się na etapie prac rządowych, dlatego wiele jego szczegółowych założeń ma zostać doprecyzowanych dopiero w toku dalszego procesu legislacyjnego. Dotychczas opublikowane informacje pozwalają jednak określić główne kierunki planowanego mechanizmu wsparcia.
Na obecnym etapie nie przedstawiono jeszcze m.in.:
- szczegółowych kryteriów jakościowych;
- progów inwestycyjnych;
- minimalnych wymagań dotyczących zatrudnienia;
- zasad kalkulacji oraz intensywności wsparcia;
- zasad oceny projektów;
- szczegółowego harmonogramu wdrożenia programu i terminów uruchomienia naborów;
- budżetu programu do 2035 r.;
- zasad składania wniosków.
Oczekujemy również na informacje dotyczące relacji nowego programu do innych funkcjonujących instrumentów wspierania inwestycji. Może to mieć istotne znaczenie dla przedsiębiorców korzystających obecnie z różnych form pomocy publicznej, w tym z mechanizmu Polskiej Strefy Inwestycji.
Znaczenie programu dla przedsiębiorców
Już dziś można jednak stwierdzić, że projektowany program może mieć istotne znaczenie dla przedsiębiorstw planujących rozwój działalności w Polsce w perspektywie kolejnych lat.
Przede wszystkim program potwierdza utrzymanie systemu grantów rządowych po 2030 r., co zapewnia ciągłość jednego z najważniejszych instrumentów wspierania dużych inwestycji. Zauważalna jest też zmiana filozofii wsparcia – coraz większe znaczenie będą miały innowacyjność, zaawansowanie technologiczne, automatyzacja i wpływ inwestycji na odporność gospodarki.
Co istotne, przedsiębiorcy działający w sektorach uznanych za strategiczne prawdopodobnie będą mogli oczekiwać, że ich projekty będą traktowane priorytetowo w polityce inwestycyjnej państwa.
Jednocześnie obecny etap prac oznacza, że firmy powinny zachować ostrożność w formułowaniu założeń dotyczących przyszłego wsparcia. Do czasu publikacji projektu skierowanego do konsultacji publicznych nie są znane finalne warunki programu ani rzeczywisty zakres preferencji dla poszczególnych sektorów.
Perspektywa dalszych prac
Zgodnie z informacjami publikowanymi przez administrację rządową, kolejnym etapem będą konsultacje publiczne oraz uzgodnienia międzyresortowe. Dopiero po ich zakończeniu możliwe będzie określenie ostatecznego kształtu programu.
Na dziś można jednak jednoznacznie stwierdzić, że państwo planuje utrzymanie aktywnej polityki wspierania inwestycji oraz dalsze wykorzystywanie grantów jako narzędzia budowania konkurencyjności gospodarki.
Nowy program ma jednocześnie pełnić znacznie szerszą funkcję niż dotychczasowe instrumenty inwestycyjne – nie tylko przyciągać kapitał, ale również wspierać transformację technologiczną, bezpieczeństwo gospodarcze oraz rozwój sektorów uznanych za strategiczne dla Polski w perspektywie do 2035 r.
Magdalena Stachera
State Aid Leader
