Rekompensaty za cenę maksymalną energii jednak bez VAT? Szef KAS zmienia podejście

Nie każda dopłata wypłacana przez państwo automatycznie musi wiązać się z opodatkowaniem VAT. W realiach kryzysu energetycznego w latach 2022-2023 przedsiębiorstwa sprzedające energię musiały stosować ustawowo narzuconą cenę maksymalną, a mechanizm rekompensat miał zrekompensować im ekonomiczny ciężar tego rozwiązania.

Przez długi czas organy podatkowe prezentowały podejście bardzo niekorzystne dla tych przedsiębiorstw, twierdząc, że skoro rekompensata wpływa na poziom ceny energii, to powinna zwiększać podstawę opodatkowania VAT. Najnowsze interpretacje zmieniające Szefa KAS pokazują, że taka wykładnia była zbyt daleko idąca.

To ważny sygnał dla firm energetycznych i innych podmiotów analizujących rozliczenia związane z mechanizmem ceny maksymalnej. Poniżej wyjaśniamy, skąd wziął się spór, dlaczego stanowisko fiskusa się zmieniło i jakie może to mieć znaczenie praktyczne.

Cena maksymalna i rekompensaty – skąd wziął się problem

W odpowiedzi na gwałtowny wzrost cen energii elektrycznej w 2022 r. ustawodawca wprowadził szczególne rozwiązania ochronne, w tym cenę maksymalną energii elektrycznej dla określonych odbiorców oraz system rekompensat dla podmiotów uprawnionych.

Podstawą były przede wszystkim ustawa z 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej oraz ustawa z 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej. W obu aktach przewidziano, że przedsiębiorstwom energetycznym stosującym cenę maksymalną przysługuje rekompensata wypłacana przez państwo (a dokładniej Zarządcę Rozliczeń S.A.).

Mechanizm był relatywnie prosty ekonomicznie: skoro sprzedawca energii nie mógł w pełni przenieść rynkowego poziomu cen na odbiorcę uprawnionego, państwo wyrównywało część tej różnicy. W praktyce właśnie ten związek między rekompensatą a poziomem ceny stał się osią sporu o VAT.

Dlaczego pojawił się spór o VAT

Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT do podstawy opodatkowania mogą wchodzić także dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, jeżeli mają bezpośredni wpływ na cenę towarów lub usług. Z perspektywy konstrukcyjnej pytanie było więc naturalne: czy rekompensata za stosowanie ceny maksymalnej jest właśnie taką dopłatą do ceny?

Na pierwszy rzut oka można było bronić takiego stanowiska. Wysokość rekompensaty była przecież powiązana z ilością energii i różnicą między ceną odniesienia a ceną maksymalną, a więc z konkretną dostawą i jej parametrami ekonomicznymi.

Jednocześnie przepisy szczególne zawarte w ustawach energetycznych przewidywały wprost, że kwoty rekompensat nie stanowią dotacji, subwencji ani innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa w art. 29a ust. 1 ustawy o VAT. To właśnie kolizja między ekonomicznym spojrzeniem na rekompensatę a jednoznacznym brzmieniem przepisów szczególnych stała się sednem sporu.

Dyrektor KIS: rekompensata jako element podstawy opodatkowania

W interpretacji indywidualnej z 26 kwietnia 2024 r., nr 0111-KDIB3-3.4012.82.2024.1.MAZ, Dyrektor KIS uznał, że zarówno zaliczki na poczet rekompensat, jak i same rekompensaty powinny podlegać VAT. Organ argumentował, że są one związane z konkretnym świadczeniem, czyli dostawą energii elektrycznej na rzecz określonych odbiorców uprawnionych, i mają bezpośredni wpływ na cenę tej dostawy.

W praktyce oznaczało to próbę potraktowania rekompensaty jako dopłaty do ceny, mimo że ustawy sektorowe zawierały wyłączenie odwołujące się wprost do art. 29a ust. 1 ustawy o VAT. Organ wskazywał, że regulacje spoza ustawy o VAT nie mogą przesądzać o braku opodatkowania tych kwot ze względu na autonomię prawa podatkowego i w szczególności ścisłą harmonizację na poziomie UE przepisów dotyczących VAT.

Szef KAS zmienia kierunek

Istotny zwrot nastąpił w interpretacji zmieniającej z 18 grudnia 2025 r., nr DOP7.8101.114.2025.APMU, którą to organ zmienił pierwotną interpretację z 26 kwietnia 2024 r. Szef KAS uznał, że wcześniejsze stanowisko Dyrektora KIS było nieprawidłowe i potwierdził, że zaliczki na rekompensaty oraz same rekompensaty z tytułu stosowania ceny maksymalnej nie podlegają opodatkowaniu VAT.

W uzasadnieniu kluczowe znaczenie przypisano przepisom szczególnym zawartym w ustawach z października 2022 r. Innymi słowy, nawet jeśli rekompensata ekonomicznie przypomina dopłatę do ceny, to ustawodawca zdecydował się wyłączyć ją z kategorii dopłat objętych art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.

Co ważne, Szef KAS odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego rekompensat w obszarze gazu. Z wyroku WSA w Warszawie z 12 kwietnia 2024 r. (sygn. III SA/Wa 443/24) oraz z wyroku NSA z 19 marca 2025 r. (sygn. I FSK 1340/24) wynikało, że organy nie mogą pomijać jednoznacznej normy ustawowej tylko dlatego, że z ekonomicznego punktu widzenia świadczenie przypomina dopłatę do ceny. Dodatkowo NSA stwierdzał także, że norma wyłączająca rekompensaty z podstawy opodatkowania VAT obowiązuje do czasu wyeliminowania tych przepisów z obrotu prawnego i nie można jej obejść. Prowadziłoby to bowiem do wykładni contra legem i nakładania na podatników obowiązków sprzecznych z jednoznaczną normą ustawową.

Szef KAS przeniósł tę argumentację również na grunt rekompensat dotyczących energii elektrycznej.

Korzystny kierunek interpretacyjny potwierdzają także kolejne zmiany interpretacji, w tym interpretacja z 3 grudnia 2025 r. nr DOP7.8101.116.2025.APMU, odnosząca się do zaliczki otrzymanej w związku ze stosowaniem ceny maksymalnej.

Aktualny kierunek interpretacyjny jest dla podatników korzystny: rekompensaty wypłacane przedsiębiorstwom energetycznym z tytułu stosowania ceny maksymalnej, podobnie jak zaliczki na ich poczet, nie powinny być ujmowane w podstawie opodatkowania VAT.

Dla części podmiotów ta zmiana podejścia organów może otwierać pole do ponownego przeanalizowania przyjętego sposobu rozliczeń VAT, zwłaszcza jeśli otrzymane rekompensaty lub zaliczki były dotychczas traktowane jako element podstawy opodatkowania.

Dodatkowy wniosek płynący z najnowszych rozstrzygnięć jest nawet szerszy niż sama sprawa sektora energii. Jeżeli bowiem ustawodawca w przepisie szczególnym wprost wyłącza określone świadczenie z kategorii dopłat, o których mowa w ustawie o VAT, organ podatkowy nie może tego pomijać wyłącznie na podstawie wykładni ekonomicznej.

Jednocześnie przed podjęciem decyzji o zmianie rozliczeń lub korektach warto przeanalizować konkretny stan faktyczny i zakres ochrony wynikający z posiadanych interpretacji.