Bezzwrotna pomoc publiczna udzielona z budżetu państwa w ramach rządowego programu wsparcia stanowi dotację w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT i tym samym jest zwolniona od podatku dochodowego od osób prawnych.
Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 2026 r., sygn. akt II FSK 1007/25. Oddalił on skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, który odmawiał przedmiotowego zwolnienia.
Sprawa dotyczyła rekompensaty dla sektorów energochłonnych w latach 2022-2024 w ramach rządowego programu „Pomoc dla sektorów energochłonnych związana z nagłymi wzrostami cen gazu ziemnego i energii elektrycznej”, realizowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Środki z państwowego funduszu celowego wypłacane były w formie bezzwrotnych rekompensat w celu łagodzenia skutków kryzysu, ochrona miejsc pracy i utrzymanie konkurencyjności polskich firm na rynkach międzynarodowych. Wspomniany program wpisywał się w unijne ramy tymczasowe kryzysowe (ang. Temporary Crisis and Transition Framework, TCTF).
Istotą sporu była wykładnia pojęcia „dotacja” w art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT. Zgodnie z tym przepisem wolne od podatku są dotacje otrzymane z budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, z wyjątkiem dopłat do oprocentowania kredytów bankowych w zakresie określonym w odrębnych ustawach.
Zdaniem skarżącego podatnika, wolne od CIT są dotacje rozumiane jako bezzwrotna pomoc finansowa udzielona m.in. przedsiębiorstwu ze środków publicznych (m.in. z budżetu państwa). Ustawodawca objął zwolnieniem wszelkiego rodzaju pomoc publiczną, która odpowiada językowemu znaczeniu pojęciu dotacja, gdyż w ustawie podatkowej nie zawarł definicji tego pojęcia ani też jakichkolwiek dodatkowych ograniczeń. Definicja dotacji zawarta w art. 126 ustawy o finansach publicznych została zbudowana na użytek ustawy o finansach publicznych oraz przepisów zawierających stosowne odesłanie do art. 126 i nast. tej ustawy, co wyklucza jej stosowanie na gruncie art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT.
W ocenie NSA, z art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT jednoznacznie wynika, że ważne jest źródło pochodzenia środków dotacji, którym musi być budżet państwa lub budżet jednostki samorządu terytorialnego. Źródłem spornego wsparcia jest nadwyżka finansowa zgromadzona w Funduszu Rekompensat Pośrednich Kosztów Emisji oraz środki pochodzące z pożyczki z budżetu państwa (vide uzasadnienie do projektu ustawy z 29 września 2022 r.). Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o systemie rekompensat dla sektorów i podsektorów energochłonnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1312), fundusz ten jest funduszem celowym, a według art. 9 pkt 7 ustawy o finansach publicznych fundusze celowe należą do sektora finansów publicznych. Wskazane kryterium pochodzenia środków jest zatem spełnione.
Ponadto, jak wskazał NSA, spełnione są warunki ustalania elementów konstrukcyjnych podatku w ustawie podatkowej. Rozważane zwolnienie podatkowe ma swoje źródło w ustawie podatkowej – ustawie o CIT.
Finalnie NSA wskazał, że wykładnię językową wspiera wykładnia celowościowa omawianej regulacji, wskazująca na charakter oraz cel przedmiotowej pomocy na gruncie przepisów krajowych i przepisów unijnych, czego nie kwestionuje organ w skardze kasacyjnej. Jak wskazał sąd, opodatkowanie otrzymanej przez spółkę pomocy publicznej skutkowałoby w istocie zmniejszeniem wartości udzielonej pomocy publicznej, co pozostaje w sprzeczności z celami ustawy wspierającej przedsiębiorców z 29 września 2022 r.
Opisany wyrok NSA przełamuje dotychczasową linię orzeczniczą. W szczególności skład orzekający zajął stanowisko odmienne niż w przypadku wyroku NSA z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt II FSK 397/24), w którym przyjęto, że definicja dotacji z ustawy o finansach publicznych ma charakter legalny i uniwersalny, w tym obowiązujący w prawie podatkowym. NSA uznał w powołanym orzeczeniu z 2024 r., iż rekompensaty stanowią opodatkowany przychód, podkreślając, że bezzwrotna pomoc publiczna nie staje się automatycznie dotacją – musi spełniać kryteria zadania publicznego.
Orzeczenie NSA potwierdza pozytywne i korzystne dla podatników traktowanie dotacji z programu „Pomoc dla sektorów energochłonnych związana z nagłymi wzrostami cen gazu ziemnego i energii elektrycznej” jako zwolnionej od opodatkowania. Może zatem stanowić podstawę do weryfikacji i ewentualnych korekt CIT za lata ubiegłe tym podmiotom, które rozpoznały wartość omawianej dotacji jako przychód do opodatkowania, co może przełożyć się finalnie na stwierdzenie i zwrot podatku.
Ponieważ omawiany wyrok potwierdza, że brak odesłania w ustawie o CIT uniemożliwia dowolność w zapożyczaniu dla celów podatkowych definicji z innych gałęzi prawa, może stanowić argument w dyskusjach odnośnie do opodatkowania (zwolnienia) innych podobnych rekompensat, dopłat czy subwencji.
Joanna Prokurat
Partner
