Czy magazyn energii zwiększa wartość projektu OZE?

Jeszcze kilka lat temu o wartości projektu OZE decydowały przede wszystkim lokalizacja, pozyskane decyzje administracyjne, przewidywany poziom produkcji energii oraz warunki przyłączenia do sieci. Dziś rynek jest dojrzalszy – moc zainstalowana fotowoltaiki w Polsce przekroczyła 26 GW, a lądowej energetyki wiatrowej sięga ok. 11 GW. Za tym tempem nie nadąża infrastruktura sieciowa. Operatorzy coraz częściej ograniczają pracę farm PV i wiatrowych z uwagi na przeciążenia systemu.

W tych warunkach zmienia się rola magazynu energii. Z elementu uzupełniającego instalację staje się on czynnikiem współdecydującym o wartości całego projektu – zwłaszcza magazyny bateryjne (BESS, Battery Energy Storage System), które dają inwestorowi kontrolę nad tym, kiedy wytworzona energia trafia na rynek.

Inwestorzy coraz częściej podchodzą do projektów kompleksowo, analizując cały ekosystem energetyczny, obejmujący:

• źródło OZE;
• magazyn energii;
• możliwość zastosowania cable poolingu (współdzielenia jednego przyłącza przez kilka źródeł);
• możliwość i potencjał świadczenia usług systemowych;
• elastyczność sprzedaży energii.

Rynek wyraźnie dostrzega, że wartość projektu nie zależy już wyłącznie od ilości wyprodukowanej energii, ale również od momentu jej sprzedaży oraz możliwości zarządzania tym momentem.

I właśnie tutaj kluczową rolę może odegrać magazyn energii, który:

• ogranicza ryzyko przymusowych redukcji generacji (tzw. curtailment). Operatorzy systemów coraz częściej ograniczają pracę farm PV i wiatrowych z uwagi na przeciążenia systemu elektroenergetycznego. Magazyn energii pozwala zachować tę energię i sprzedać ją później, ograniczając ryzyko utraty przychodów;
• optymalizuje model handlowy. Wyprodukowana energia może być sprzedawana w okresach wyższych cen rynkowych, a nie wyłącznie w momencie jej wytworzenia;
• zwiększa możliwości komercjalizacji projektu. Magazyn energii może umożliwiać osiąganie dodatkowych przychodów, m.in. z usług systemowych oraz bilansujących.

Dla dewelopera magazyn energii może oznaczać wzrost wartości projektu, a tym samym jego wyższą wycenę w przypadku sprzedaży. Coraz częściej inwestorzy pytają nie tylko o moc farmy, ale również o możliwość późniejszej rozbudowy projektu o magazyn energii lub wykorzystania formuły cable poolingu. Deweloper dysponujący projektem przygotowanym do integracji z magazynem energii oferuje aktywo bardziej atrakcyjne dla inwestorów.

Magazyn energii a praktyka transakcyjna

W procesach M&A coraz częściej pojawia się pytanie, czy magazyn energii powinien być traktowany jako element zwiększający wartość spółki celowej posiadającej projekt OZE.

Jeżeli magazyn działa już operacyjnie, generuje przychody lub ogranicza ryzyka biznesowe (np. związane z dodatkowymi kosztami czy stratami), jego wpływ na wycenę jest bezpośredni. Jeżeli natomiast istnieje wyłącznie na etapie koncepcji, znaczenie mają przede wszystkim:

• uzyskane decyzje administracyjne;
• warunki przyłączenia;
• możliwość integracji z istniejącą infrastrukturą;
• model przychodowy.

W praktyce inwestorzy coraz częściej przypisują dodatkową wartość projektom oferującym potencjał magazynowy, nawet jeśli magazyn nie został jeszcze wybudowany.

Z perspektywy podatkowej – w tym w ramach due diligence spółek celowych posiadających projekty OZE – magazyn energii wprowadza kilka kwestii wymagających osobnej, pogłębionej analizy:

• Kwalifikacja i alokacja nakładów (CAPEX). Konieczne jest rozdzielenie nakładów na źródło OZE (farma PV lub wiatrowa) od nakładów na magazyn energii oraz prawidłowe ustalenie wartości początkowej i stawek amortyzacji dla poszczególnych środków trwałych. Sposób alokacji rzutuje także na rozliczenie kosztów wspólnych, np. przyłącza wykorzystywanego w formule cable poolingu.
• Podatek od nieruchomości. Po reformie obowiązującej od 2025 r. i wprowadzeniu autonomicznych definicji budynku i budowli kwalifikacja infrastruktury magazynu (kontenery, fundamenty, konstrukcje wsporcze) staje się jednym z najbardziej spornych obszarów – od niej zależy, czy i w jakim zakresie magazyn zostanie opodatkowany jako budowla.
• Magazynowanie rodzi pytania o moment powstania obowiązku podatkowego oraz o to, czy ładowanie i rozładowanie magazynu stanowi zużycie lub sprzedaż energii. Istotne jest m.in. wyłączenie strat powstałych przy magazynowaniu spod pojęcia zużycia (art. 9 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym) oraz prawidłowe prowadzenie ewidencji ilościowej.
• Modele oparte na współdzieleniu przyłącza (cable pooling) oraz świadczeniu usług systemowych i bilansujących wymagają przeanalizowania zasad rozliczeń między podmiotami uczestniczącymi w projekcie, w tym w odniesieniu do momentu powstania obowiązku podatkowego i prawa do odliczenia VAT naliczonego.
• Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) i pomoc publiczna. Korzystanie z dotacji, np. w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS; techniczny kod programu: FENX), programów Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) czy projektów objętych inicjatywą Platforma Technologii Strategicznych dla Europy (STEP, ang. Strategic Technologies for Europe Platform), wymaga każdorazowo analizy skutków podatkowych otrzymanego wsparcia. W szczególności należy ustalić, czy dana dotacja korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, a także, w jakim zakresie wydatki lub odpisy amortyzacyjne dotyczące składników majątku sfinansowanych ze wsparcia bezzwrotnego mogą stanowić koszty uzyskania przychodów. Ponadto, nowe modele przychodowe, które magazyn energii umożliwia, takie jak wykorzystanie różnic cenowych na rynku energii czy świadczenie usług systemowych, należy ocenić pod kątem ich prawidłowej kwalifikacji dla celów podatku CIT.

Warto przy tym pamiętać o rosnącym znaczeniu finansowania publicznego dla projektów strategicznych i technologicznych. Unijna Platforma Technologii Strategicznych dla Europy (STEP) nie stanowi odrębnego programu dotacyjnego, lecz mechanizm ukierunkowujący środki z istniejących programów i instrumentów Unii Europejskiej, m.in. z programu Horyzont Europa (Horizon Europe), Funduszu Innowacyjnego (Innovation Fund) oraz funduszy polityki spójności, na technologie strategiczne. Obejmuje to również czyste i zasobooszczędne technologie, w tym technologie bateryjne oraz magazynowania energii. Dla projektów łączących odnawialne źródła energii (OZE) z magazynem energii może to oznaczać dostęp do dodatkowych źródeł finansowania transformacji energetycznej, o ile projekt spełni warunki danego programu lub naboru.

Magazyn energii może więc realnie zwiększać wartość projektu odnawialnych źródeł energii (OZE). Jednocześnie może istotnie komplikować jego rozliczenia podatkowe. Dlatego wsparcie doradców podatkowych jest kluczowe na każdym etapie: planowania i realizacji inwestycji, jej komercjalizacji oraz późniejszego funkcjonowania projektu.