105 mln zł na rozwój przemysłu obronnego i technologii dual-use w województwie świętokrzyskim

Ponad 105 mln zł na rozwój przemysłu obronnego, dofinansowanie sięgające 70% kosztów kwalifikowalnych oraz możliwość wejścia na rynek defence i dual-use również dla przedsiębiorstw dotychczas działających wyłącznie na rynku cywilnym – to najważniejsze założenia nowego konkursu w ramach programu Fundusze Europejskie dla Świętokrzyskiego. Choć zasady naboru wydają się przejrzyste, ich analiza pokazuje, że o sukcesie projektu mogą zdecydować nie tylko jego zakres i innowacyjność, ale również sposób przygotowania inwestycji oraz spełnienie specyficznych wymagań charakterystycznych dla sektora bezpieczeństwa.

Rosnące wydatki na bezpieczeństwo i obronność nie są już wyłącznie odpowiedzią na bieżącą sytuację geopolityczną. Zarówno Unia Europejska, jak i Polska traktują dziś rozwój potencjału przemysłowego jako jeden z filarów budowania odporności gospodarki. W praktyce oznacza to coraz większe środki przeznaczane na inwestycje przedsiębiorstw, które rozwijają technologie wykorzystywane na potrzeby obronności, bezpieczeństwa państwa oraz ochrony ludności.

Jednym z pierwszych regionalnych instrumentów wpisujących się w ten trend jest nabór „Wsparcie przemysłu obronnego” realizowany w ramach programu Fundusze Europejskie dla Świętokrzyskiego 2021–2027. Do rozdysponowania przeznaczono ponad 105 mln zł, co czyni go jednym z największych regionalnych instrumentów wsparcia dla przedsiębiorstw rozwijających działalność w obszarze bezpieczeństwa i obronności, a dofinansowanie może objąć zarówno przedsiębiorstwa już funkcjonujące w sektorze obronnym, jak i firmy dopiero planujące wejście na ten rynek poprzez rozwój produktów i usług o podwójnym zastosowaniu (dual-use). Nabór wniosków prowadzony jest od 30 czerwca do 20 sierpnia 2026 r.

Konkurs nie tylko dla producentów uzbrojenia

Jednym z najczęściej powtarzających się błędnych przekonań jest utożsamianie tego konkursu wyłącznie z przemysłem zbrojeniowym. Tymczasem zakres wsparcia jest znacznie szerszy. O dofinansowanie mogą ubiegać się zarówno przedsiębiorstwa funkcjonujące w sektorze bezpieczeństwa i obronności, jak również firmy rozwijające lub planujące rozwój produktów i usług o podwójnym zastosowaniu, czyli takich, które mogą być wykorzystywane zarówno w zastosowaniach cywilnych, jak i militarnych.

W praktyce oznacza to, że potencjalnymi beneficjentami mogą być m.in.:

• producenci elektroniki i komponentów elektronicznych,
• firmy z branży automatyki i robotyki,
• przedsiębiorstwa rozwijające systemy bezzałogowe,
• producenci specjalistycznych materiałów,
• firmy zajmujące się cyberbezpieczeństwem,
• przedsiębiorstwa tworzące oprogramowanie wykorzystywane przez służby lub administrację,
• producenci maszyn i urządzeń specjalistycznych,
• firmy świadczące usługi utrzymania infrastruktury krytycznej.

Co szczególnie istotne, wcześniejsza działalność na rynku obronnym nie jest warunkiem udziału w konkursie – wsparcie mogą uzyskać również przedsiębiorstwa, które dotychczas funkcjonowały wyłącznie na rynku cywilnym, pod warunkiem że planowana inwestycja umożliwi rozwój działalności również na potrzeby bezpieczeństwa, obronności lub reagowania kryzysowego.

Dla wielu przedsiębiorstw oznacza to możliwość wejścia do nowego segmentu rynku przy wykorzystaniu środków publicznych finansujących rozwój potencjału produkcyjnego.

Co można sfinansować?

Przedmiot konkursu koncentruje się na inwestycjach zwiększających zdolności produkcyjne i usługowe przedsiębiorstw. Wsparcie może obejmować między innymi:

• budowę lub rozbudowę infrastruktury produkcyjnej,
• zakup nowoczesnych maszyn i urządzeń,
• wdrożenie nowych technologii produkcyjnych,
• tworzenie wyspecjalizowanych stref produkcyjnych dla sektora obronnego,
• wyposażenie służące utrzymaniu i serwisowaniu sprzętu wykorzystywanego przez wojsko,
• rozwiązania z zakresu cyberbezpieczeństwa i bezpieczeństwa fizycznego,
• zakup specjalistycznego oprogramowania oraz usług IT związanych z bezpieczeństwem informacji.

Na pierwszy rzut oka katalog wydatków wydaje się szeroki. Warto jednak zwrócić uwagę, że zasadniczym celem projektu powinno być zwiększenie potencjału przedsiębiorstwa w obszarze bezpieczeństwa lub produktów dual-use. Sam zakup nowoczesnych środków trwałych nie będzie wystarczający, jeżeli nie będzie prowadził do osiągnięcia tego celu.

Kto i jakie wsparcie może otrzymać?

O dofinansowanie mogą ubiegać się mikro-, mali, średni oraz duzi przedsiębiorcy realizujący inwestycje na terenie województwa świętokrzyskiego, spełniający warunki udziału określone w konkursie.

Poziom dofinansowania zależy od wielkości przedsiębiorstwa i wynosi maksymalnie:

• 70% kosztów kwalifikowalnych – dla mikro- i małych przedsiębiorstw,
• 60% kosztów kwalifikowalnych – dla średnich przedsiębiorstw,
• 50% kosztów kwalifikowalnych – dla dużych przedsiębiorstw.

Minimalna wartość wydatków kwalifikowalnych wynosi 2 mln zł, natomiast maksymalna 50 mln zł, co oznacza, że konkurs skierowany jest przede wszystkim do przedsiębiorstw planujących większe przedsięwzięcia inwestycyjne związane z rozwojem potencjału produkcyjnego lub usługowego na potrzeby sektora obronnego i technologii dual-use.

Warunki udziału – zapisy, na które warto zwrócić szczególną uwagę

Na pierwszy rzut oka zasady naboru wydają się stosunkowo przejrzyste. Dopiero ich dokładna analiza pokazuje jednak, że kilka zapisów może mieć istotny wpływ na możliwość uzyskania dofinansowania oraz sposób przygotowania projektu.

Jednym z nich jest wymóg prowadzenia działalności przez co najmniej 24 miesiące. Warunek ten odnosi się do całej działalności przedsiębiorstwa prowadzonej na terytorium Polski, a nie wyłącznie do działalności prowadzonej w województwie świętokrzyskim. Oznacza to, że przedsiębiorstwo rozwijające działalność w regionie nie traci możliwości ubiegania się o wsparcie tylko dlatego, że oddział został utworzony stosunkowo niedawno.

Praktyczne znaczenie ma również sposób traktowania przekształceń organizacyjnych przedsiębiorstw. W przypadku przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę zachowanie ciągłości działalności pozwala zaliczyć do wymaganego okresu również czas prowadzenia działalności przed przekształceniem. To rozwiązanie eliminuje ryzyko wykluczenia z konkursu przedsiębiorców, którzy zmienili formę prowadzenia działalności wyłącznie z powodów organizacyjnych lub biznesowych.

Warto również dokładnie przeanalizować zakres planowanej inwestycji. Nie każdy wydatek towarzyszący projektowi będzie mógł zostać objęty dofinansowaniem, nawet jeśli pozostaje z nim funkcjonalnie związany. Dobrym przykładem są instalacje odnawialnych źródeł energii. Sam fakt, że instalacja OZE będzie zasilała linię produkcyjną wytwarzającą produkty dla sektora obronnego lub technologie dual-use, nie jest wystarczający do uznania wydatku za kwalifikowalny. W każdym przypadku konieczne jest wykazanie, że wpisuje się on w cele projektu oraz zakres wsparcia przewidziany w konkursie.

Trzeba też podkreślić, że dual-use to nie tylko produkt końcowy – jednym z najciekawszych elementów naboru jest sposób podejścia do produktów podwójnego zastosowania. W praktyce wielu przedsiębiorców utożsamia dual-use z produktami znajdującymi się na unijnych listach towarów strategicznych. Tymczasem w ramach tego konkursu podejście jest zdecydowanie szersze. Ocenie podlega możliwość wykorzystania efektów projektu zarówno na rynku cywilnym, jak i w obszarze bezpieczeństwa lub obronności.

Z perspektywy przedsiębiorców istotne jest, że przygotowanie projektu nie powinno ograniczać się do opracowania koncepcji inwestycji. Równie istotna jest analiza poszczególnych elementów przedsięwzięcia pod kątem zgodności z zasadami konkursu oraz właściwe uzasadnienie ich roli w realizacji celów projektu.

Dokumentacja bezpieczeństwa

Jednym z elementów odróżniających ten konkurs od większości programów wspierających inwestycje przedsiębiorstw są wymagania dotyczące dokumentacji związanej z bezpieczeństwem działalności. W zależności od charakteru projektu przedsiębiorca może być zobowiązany do posiadania określonych dokumentów lub rozpoczęcia procedury ich uzyskania jeszcze przed podpisaniem umowy o dofinansowanie.

Do dokumentów tych należą m.in. Wewnętrzny System Kontroli (WSK), Świadectwo Bezpieczeństwa Przemysłowego, certyfikat AQAP (funkcjonujący łącznie z systemem zarządzania jakością ISO 9001), a w przypadkach przewidzianych przepisami również koncesja na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie obrotu lub wytwarzania wyrobów o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym.

Brak części wymaganych dokumentów na etapie składania wniosku nie musi oznaczać wykluczenia z konkursu. W przypadku Wewnętrznego Systemu Kontroli (WSK), Świadectwa Bezpieczeństwa Przemysłowego oraz certyfikatu AQAP dopuszczalne jest przedstawienie potwierdzenia złożenia wniosku o ich wydanie, natomiast dokumenty te powinny zostać uzyskane najpóźniej przed podpisaniem umowy o dofinansowanie. Odmiennie wygląda sytuacja w przypadku koncesji, która jest wymagana wyłącznie wtedy, gdy obowiązek jej posiadania wynika z przepisów prawa.

Z praktycznego punktu widzenia oznacza to, że przygotowania do udziału w konkursie warto rozpocząć odpowiednio wcześniej. Uzyskanie części wymaganych dokumentów wiąże się bowiem z odrębnymi postępowaniami prowadzonymi przez właściwe organy i może zająć kilka miesięcy. Dla przedsiębiorstw dopiero planujących wejście na rynek obronny lub rozwój działalności w obszarze technologii dual-use właśnie ten etap może okazać się jednym z najbardziej wymagających elementów przygotowania projektu.

Jak oceniane będą projekty?

Po pozytywnej ocenie formalnej i spełnieniu kryteriów dopuszczających projekty zostaną poddane ocenie merytorycznej. Warto pamiętać, że w tym konkursie nie wystarczy przedstawić interesującego pomysłu inwestycyjnego – równie istotne będzie wykazanie, że projekt odpowiada celom programu, jest dobrze przygotowany i ma realne szanse na skuteczne wdrożenie.

Jednym z kluczowych elementów oceny będzie wpływ projektu na rozwój przemysłu obronnego lub technologii dual-use. W praktyce oznacza to konieczność wykazania, że planowana inwestycja rzeczywiście przyczyni się do zwiększenia potencjału przedsiębiorstwa w tym obszarze. Samo wskazanie, że produkt może znaleźć zastosowanie w sektorze obronnym, może okazać się niewystarczające. Warto pokazać, w jaki sposób inwestycja przełoży się na rozwój oferty, zwiększenie zdolności produkcyjnych lub rozszerzenie działalności na nowe rynki.

Drugim istotnym kryterium jest wpływ projektu na rozwój gospodarczy regionu. Ocenie podlegać będzie nie tylko skala inwestycji, ale również jej znaczenie dla województwa świętokrzyskiego. W uzasadnieniu projektu warto więc wskazać planowane efekty gospodarcze, takie jak zwiększenie potencjału przedsiębiorstwa, rozwój działalności czy tworzenie nowych miejsc pracy.

Istotne znaczenie będzie miała również gotowość projektu do realizacji. Premiowane są przedsięwzięcia odpowiednio przygotowane pod względem organizacyjnym i technicznym. Posiadanie dokumentacji projektowej, wymaganych decyzji administracyjnych czy zaawansowanie procedur związanych z uzyskaniem dokumentów wymaganych dla działalności w sektorze obronnym może przełożyć się na wyższą ocenę projektu.

W praktyce najwyżej oceniane będą projekty, które tworzą spójną całość – jasno określają cel inwestycji, wykazują jej znaczenie dla sektora obronnego lub technologii dual-use, są odpowiednio przygotowane do realizacji oraz przedstawiają realistyczny plan wdrożenia. To właśnie kompleksowe przygotowanie projektu, a nie pojedynczy innowacyjny element, będzie miało największy wpływ na końcowy wynik oceny.

Konkurs wpisuje się w szerszy trend finansowania sektora defence

Świętokrzyski nabór nie jest pojedynczą inicjatywą, lecz elementem znacznie szerszych zmian zachodzących w europejskiej polityce przemysłowej. W ostatnich miesiącach uruchomiono lub zapowiedziano szereg instrumentów wspierających przedsiębiorstwa rozwijające technologie związane z bezpieczeństwem i obronnością – zarówno na poziomie regionalnym, krajowym, jak i unijnym.

Coraz większego znaczenia nabierają również technologie dual-use, które jeszcze do niedawna pozostawały na marginesie systemu wsparcia publicznego. Dziś są one postrzegane jako jeden z filarów rozwoju europejskiej bazy przemysłowo-obronnej. Dla wielu przedsiębiorstw oznacza to możliwość dywersyfikacji działalności i wejścia na nowe rynki bez konieczności całkowitej zmiany profilu produkcji.

Można spodziewać się, że podobnych konkursów będzie przybywać, a wymagania dotyczące bezpieczeństwa, odporności łańcuchów dostaw czy zdolności produkcyjnych będą stopniowo pojawiać się również w innych programach wsparcia.