Testy, eksperymenty, niepewność techniczna i powstanie nowej wiedzy – na pierwszy rzut oka wszystkie te elementy mogą wskazywać, że realizowany przez przedsiębiorstwo projekt stanowi działalność badawczo-rozwojową. Najnowsza praktyka Dyrektora KIS pokazuje jednak, że nie zawsze jest to wystarczające.
Szczególnie interesujące są dwie interpretacje indywidualne wydane tego samego dnia – 18 sierpnia 2026 r. W jednej z nich organ zaakceptował możliwość uznania projektu dotyczącego ulepszenia procesu produkcyjnego za działalność B+R. W drugiej – pomimo przeprowadzenia testów, uzyskania nowej wiedzy procesowej i opracowania nowych rozwiązań – odmówił podatnikowi prawa do ulgi.
Różnica sprowadza się przede wszystkim do jednego z najbardziej nieostrych kryteriów działalności B+R – jej twórczego charakteru.
Ulepszony proces produkcyjny może być B+R
W interpretacji z 18 sierpnia 2026 r., sygn. 0111-KDIB1-3.4010.349.2026.2.JMS, Dyrektor KIS uznał stanowisko podatnika za prawidłowe.
Projekt dotyczył opracowania i wdrożenia ulepszonego procesu produkcyjnego. Prace były prowadzone etapowo i obejmowały m.in. analizę ryzyka, testy wytrzymałościowe oraz iteracyjne próby eksperymentalne. Istotnym elementem projektu była niepewność co do możliwości osiągnięcia zakładanych rezultatów – odpowiedzi na problemy techniczne nie były znane przed rozpoczęciem prac i wymagały przeprowadzenia badań empirycznych.
W ramach projektu analizowano alternatywne rozwiązania, a następnie je weryfikowano i eliminowano. Ostatecznie podatnik opracował własny proces, który nie występował wcześniej w jego działalności. Projekt doprowadził również do powstania nowej, weryfikowalnej wiedzy procesowej, którą można było wykorzystać przy kolejnych przedsięwzięciach.
Dyrektor KIS zaakceptował, że prace były twórcze, systematyczne i służyły zwiększeniu zasobów wiedzy oraz wykorzystaniu ich do stworzenia nowego zastosowania. W konsekwencji projekt został uznany za działalność B+R.
Podobne testy – ale tym razem bez prawa do ulgi
Zupełnie inaczej zakończyła się sprawa rozstrzygnięta interpretacją z tego samego dnia, sygn. 0111-KDIB1-3.4010.351.2026.2.DW.
Projekt został rozpoczęty w związku z reklamacjami dotyczącymi rozklejania się produktów. Podatnik ustalił, że problem był związany ze zmianą składu stosowanego wcześniej kleju i rozpoczął prace nad ulepszeniem procesu klejenia.
Przeprowadzono przy tym całkiem rozbudowane działania: analizowano różne materiały, dobierano parametry procesu, przygotowywano partie testowe, wykonywano badania wytrzymałościowe oraz testy w warunkach podwyższonej temperatury i wilgotności. Podatnik wskazał również na opracowanie nowej procedury badawczej i zmodyfikowanego układu klejowego oraz na zdobycie nowej wiedzy procesowej i technologicznej.
Mimo tego Dyrektor KIS odmówił uznania projektu za działalność B+R.
Zdaniem organu projekt sprowadzał się przede wszystkim do ustalenia przyczyn technicznych reklamacji, przetestowania różnych typów klejów nabytych od dostawców i analizy wyników w celu uniknięcia dalszych reklamacji. Tego rodzaju działania Dyrektor KIS potraktował jako typowe usprawnianie procesu produkcyjnego, a nie działalność o wystarczająco twórczym charakterze.
Co szczególnie interesujące, organ przyznał, że projekt był prowadzony systematycznie, doprowadził do zdobycia nowej wiedzy procesowej i technologicznej, a nawet do opracowania dwóch rozwiązań, których wcześniej w spółce nie stosowano. Mimo tego uznał, że nie zostało spełnione kryterium twórczości. W ocenie organu prace twórcze muszą bowiem polegać na tworzeniu „nowych i oryginalnych rozwiązań o unikalnym charakterze”. Organ przytoczył przy tym kryterium z objaśnień podatkowych MF z 15 lipca 2019 r. (dotyczą one IP Box, ale – jak zaznacza organ – ich część poświęcona definicji działalności B+R ma zastosowanie także do ulgi B+R): twórczość może przejawiać się m.in. „opracowywaniem nowych koncepcji, narzędzi, rozwiązań niewystępujących dotychczas w praktyce gospodarczej podatnika”, a – jak wprost wskazują objaśnienia – wystarczające jest działanie twórcze na skalę przedsiębiorstwa. Nie wyjaśnił jednak przekonująco, dlaczego opisana procedura badawcza i zmodyfikowany układ klejowy nie spełniają tak rozumianego kryterium twórczości. W pierwszej sprawie zaakceptował natomiast opis projektu wskazujący na własny, kreatywny i oryginalny charakter rozwiązań nowych dla spółki. Krytyczna ocena uzasadnienia odmowy nie przesądza jednak o prawie podatnika do ulgi.
Samo testowanie nie przesądza o B+R
Zestawienie obu interpretacji dobrze pokazuje, że w praktyce samo występowanie eksperymentów, testów czy nawet niepewności technicznej nie gwarantuje uznania projektu za działalność B+R.
Znaczenie ma również charakter problemu, który przedsiębiorstwo próbuje rozwiązać.
Jeżeli prowadzone prace zmierzają do opracowania własnego rozwiązania technologicznego, którego rezultat nie jest możliwy do przewidzenia przy wykorzystaniu dotychczasowej wiedzy, a projekt wymaga samodzielnego opracowania i zweryfikowania nowych koncepcji, argumentacja za działalnością B+R jest zdecydowanie silniejsza.
Większe ryzyko pojawia się natomiast wtedy, gdy projekt może zostać przedstawiony jako usunięcie usterki, odpowiedź na reklamację, dobór dostępnego na rynku materiału albo bieżąca optymalizacja procesu. Nawet jeżeli takie działania wymagają wielu testów i prowadzą do zdobycia nowej wiedzy, organ może uznać je za element zwykłego doskonalenia działalności produkcyjnej.
Nie oznacza to oczywiście, że projekt inicjowany problemem jakościowym lub reklamacją z definicji nie może stanowić B+R. Istotne jest to, co dzieje się po zidentyfikowaniu problemu – czy przedsiębiorstwo jedynie dobiera istniejące rozwiązanie, czy musi samodzielnie stworzyć nowe zastosowanie dostępnej wiedzy.
Twórczość nadal najbardziej problematycznym kryterium
Obie interpretacje pokazują również, jak trudne w praktyce pozostaje kryterium twórczości.
Ustawa o CIT definiuje działalność B+R jako działalność twórczą obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną systematycznie w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania jej do tworzenia nowych zastosowań. Prace rozwojowe mogą przy tym prowadzić do powstania nowych lub ulepszonych produktów, procesów lub usług, ale nie obejmują rutynowych i okresowych zmian wprowadzanych do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń.
Problem polega na tym, że pomiędzy „ulepszonym procesem” a „rutynowym usprawnieniem procesu” nie zawsze istnieje wyraźna granica.
Interpretacje z 18 sierpnia 2026 r. pokazują to wyjątkowo dobrze. W obu przypadkach prowadzono zorganizowane prace techniczne i zdobywano nową wiedzę. Ostatecznie jednak tylko w jednej sprawie organ uznał rezultat za wystarczająco twórczy.
Odmowę uznania prac za działalność B+R zawiera również interpretacja z 18 sierpnia 2026 r., sygn. 0111-KDIB1-3.4010.359.2026.2.MBD. W tej sprawie celem projektu było zwiększenie powtarzalności procesu i zmniejszenie liczby braków. Organ uznał, że opisane prace mają jedynie cechy „usprawnienia procesu produkcyjnego, implementacji czy modernizacji”.
Co to oznacza dla podatników?
Przy kwalifikowaniu projektów produkcyjnych do ulgi B+R warto więc analizować nie tylko to, jakie czynności zostały wykonane, ale także dlaczego ich wykonanie było konieczne.
Dokumentacja projektu powinna pozwalać wykazać przede wszystkim, czego przedsiębiorstwo nie wiedziało przed rozpoczęciem prac, dlaczego dostępna wiedza i gotowe rozwiązania nie pozwalały osiągnąć zakładanego rezultatu, jakie alternatywne koncepcje zostały opracowane i zweryfikowane oraz jaka nowa wiedza lub nowe zastosowanie powstały w wyniku projektu.
Najnowsze interpretacje KIS potwierdzają bowiem, że nie każde usprawnienie procesu produkcyjnego będzie działalnością B+R. Jednocześnie pokazują, że granica pomiędzy rutynowym doskonaleniem a pracami rozwojowymi pozostaje cienka – a sposób zdefiniowania problemu technologicznego i udokumentowania twórczego charakteru prac może mieć kluczowe znaczenie dla możliwości skorzystania z ulgi.
Marek Wołyński
Senior Manager
Kinga Skitek
Senior Consultant
