VAT: prąd z gazu a prąd z wiatru to istotna różnica

Wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2026 r., sygn. akt I FSK 2370/23, NSA ustalił terytorialne ramy polskiej jurysdykcji podatkowej w zakresie VAT, orzekając w sprawie położonej w polskiej specjalnej strefie ekonomicznej platformy wydobywczej. W efekcie prąd z gazu i prąd z wiatru to nie ten sam prąd dla celów tego podatku.

Stan faktyczny

W poddanym ocenie NSA stanie faktycznym polska spółka wydobywała węglowodory ze złoża położonego ok. 70 km na północ od wybrzeża, w granicach polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej. Wydobyta mieszanka poddawana był na platformie wydobywczej procesowi separacji, wskutek którego oddzielany jest m.in. gaz ziemny. Gaz ten służy do napędu turbogeneratora produkującego energię. Wytworzona energia elektryczna zasila platformę a częściowo przesyłana jest do platformy będącej inną polską spółką. Przesył pomiędzy platformami dokonywany jest poza systemem elektroenergetycznym, a przy użyciu specjalnej instalacji łączącej wspomniane dwa obiekty.

Stanowisko podatnika i jego ocena

Ponieważ stosownie do art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT miejscem dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych jest miejsce, w którym znajdują się one w momencie rozpoczęcia wysyłki lub transportu do nabywcy, kluczowym jest ustalenie, czy wyłączna strefa ekonomiczna stanowi terytorium Polski. Zdaniem spółki tak nie jest, a tym samym dostawa energii elektrycznej ramach opisanego przesyłu między platformami rozpoczyna się poza Polską i nie podlega VAT w Polsce. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 23 marca 2023 r., nr 0113-KDIPT1-2.4012.737.2022.1.KW wyraził odmienne stanowisko.

Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 462/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę podatnika na wspomnianą interpretację indywidualną. Sąd ten nie kwestionował, że wyłączna strefa ekonomiczna położona jest poza terytorium Polski. W oparciu o stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie C-111/05 Aktiebolaget NN wskazał jednak, że dla celów opodatkowania VAT istotne jest to, czy dana działalność mieści się w katalogu praw przyznanych państwu nadbrzeżnemu na podstawie prawa międzynarodowego. Z kolei dla czynności objętych suwerennymi prawami państwa nadbrzeżnego strefa jest traktowana jak terytorium kraju. Skład orzekający zwrócił uwagę na art. 17 pkt 1 ustawy o obszarach morskich (Dz.U. z 2024 r. poz. 1125 ze zm.), który przyznaje Polsce w wyłącznej strefie ekonomicznej suwerenne prawa m.in. w celu rozpoznawania i eksploatacji zasobów naturalnych, a także zarządzania nimi. Natomiast art. 22 ust. 1 tej ustawy przewiduje wyłączne prawo Polski m.in. do wykorzystywania w strefie określonych konstrukcji i urządzeń przeznaczonych do eksploatacji zasobów. Ponadto sąd wskazał na wyrażenie takich jak użyte w art. 56 ust. 1 lit. a Konwencji o prawie morza, który stanowi o wytwarzaniu energii przy wykorzystaniu wody, prądów i wiatru. Uznał, iż otwarty charakter katalogu przedsięwzięć i wytwarzanie prądu z wydobytego w strefie gazu stanowiące gospodarowanie zasobami naturalnymi skutkują objęciem zakresem VAT.

Powyższa zostało zakwestionowane przez NSA. W wyroku z dnia 13 sierpnia 2026 r. przyjął on zgoła odmienne stanowisko. Zdaniem sądu decydujące winno być ustalenie, jakie czynności wykonywane w wyłącznej strefie ekonomicznej mogą być objęte polskim VAT. Zwrócił uwagę, że zawarty w Konwencji o prawie morza katalog praw suwerennych państwa należy interpretować ściśle i rozszerzanie go na czynności niewymienione wprost w Konwencji o prawie morza jest niedopuszczalne. Skoro w powołanej Konwencji tej nie ma wytwarzania energii przy wykorzystaniu gazu ziemnego, Polsce nie przysługuje prawo do opodatkowania VAT jej dostawy.

Terytorialność

Rozważane orzeczenie dotyka istotnego na gruncie VAT zagadnienia terytorialności funkcjonalnej tego podatku, tj. miejsca fizycznego i jego związku z systemem VAT. Wyłączna strefa ekonomiczna, mimo że nie stanowi terytorium państwa, może być traktowana jako takie terytorium dla celów VAT, w zależności od konkretnej czynności. Z kolei w ramach granic państwa powinniśmy mieć do czynienia z terytorium kraju na potrzeby VAT, a czynności poza jego granicami, w tym poza wyłączną strefą ekonomiczną, nie powinny podlegać VAT (chyba że podlegają koncepcji globalnego systemu VAT, jaki przewidują niektóre państwa, np. RPA).

Komentarz

Powyższe wynika z ustnego uzasadnienia motywów wyroku. Niewątpliwie lektura pisemnego uzasadnienia będzie bardzo ciekawa i może dostarczyć wielu nowych informacji. Może ona np. zawierać wskazówki istotne dla opodatkowania VAT innych kategorii dostaw w wyłącznej strefie ekonomiczne, np. usług serwisowych.

Aktualnie brak jest uzasadnienia dla stosowania analogicznego do wyrażonego przez NSA podejścia odnośnie do innych dostaw niż energia z węglowodorów, których dotyczył wyrok, np. odnośnie do offshore wiatrowego.

Z pewnością jednak rozważane orzeczenie, z uwagi na jego specyfikę, powinno motywować do weryfikacji rozliczeń VAT dokonywanych przez podmioty dokonujące dostaw w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej.