Nowa wersja projektu nowelizacji przepisów o podatkach dochodowych (UD116)

Uzasadnienie

Brak opodatkowania w określonych przypadkach nieodpłatnego przekazywania najbliższej rodzinie rzeczy ruchomych – proponuje się opodatkowanie przychodów z odpłatnego zbycia rzeczy ruchomych otrzymanych przez najbliższą rodzinę przedsiębiorcy, który wykupił tę rzecz do majątku prywatnego po zakończeniu leasingu operacyjnego, a którą wcześniej wykorzystywał w działalności gospodarczej, jeżeli rodzina korzysta ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn i odpłatnego zbycia dokona przed upływem 3 lat od otrzymania.

Pierwotny Projekt

Projekt nowelizacji przepisów o PIT zakładał opodatkowanie przychodów ze sprzedaży rzeczy (np. samochodu) otrzymanych przez najbliższą rodzinę przedsiębiorcy, który wykupił tę rzecz do majątku prywatnego po zakończeniu leasingu operacyjnego, a którą wcześniej wykorzystywał w prowadzonej działalności gospodarczej, jeżeli rodzina korzysta ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn i sprzeda rzecz przed upływem 3 lat od otrzymania.

Proponowane brzmienie przepisów stanowiłoby istotną zmianę względem aktualnej linii orzeczniczej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS), który w wydawanych interpretacjach indywidualnych potwierdza, iż na przykład darowizna samochodu osobowego na rzecz żony, wykupionego z leasingu operacyjnego na cele osobiste, nie będzie podlegała opodatkowaniu PIT (por. interpretacja indywidualna z dnia 24 kwietnia 2025 r., nr 0112-KDIL2-2.4011.204.2025.4.IM).

Nowy projekt

Nowy projekt nowelizacji tak jak swój pierwowzór odnosi się do opodatkowania przychodów ze sprzedaży rzeczy używanej przez obdarowującego do działalności gospodarczej na rzecz członków najbliżej rodziny i utrzymuje 3-letni okres opodatkowania przedmiotu będącego przedmiotem sprzedaży.

Najistotniejszą różnicą względem pierwotnej wersji ustawy jest zmiana ustawowych przesłanek. W nowym projekcie rzecz musi być najpierw wykorzystywana w działalności gospodarczej, następnie wykupiona z leasingu do majątku prywatnego, potem przekazana nieodpłatnie osobie z najbliższej rodziny korzystającej ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn, a dopiero jej sprzedaż przed upływem 3 lat skutkuje opodatkowaniem; tym samym nowy projekt eliminuje wątpliwości, że sam wykup do majątku prywatnego byłby wystarczający.

Nowy projekt nie wprowadza istotnych zmian względem pierwotnej wersji – utrzymano zasadę, że przychodem jest wartość uregulowanego zobowiązania. Dodano jedynie doprecyzowanie, że wartość ta powinna odpowiadać wartości rynkowej, co ma charakter uszczelniający.

Uzasadnienie

Wątpliwości interpretacyjne związane ze skutkami prawnopodatkowymi przeniesienia praw własności – proponuje się jednoznaczne wskazanie, iż przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy PIT, które ma na celu uregulowanie w całości lub w części zobowiązania, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego odpłatnego zbycia (datio in solutum). 

Pierwotny Projekt

Planowana zmiana zakładała dopracowanie, że w przypadku zbycia nieruchomości, praw majątkowych oraz innych rzeczy opodatkowanych w ramach źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT poprzez instytucje datio in solutum (tj. uregulowanie taką nieruchomością, prawem majątkowm lub ww. rzeczą w całości lub w części zobowiązania, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu)) przychodem podatkowym będzie wartość uregulowanego zobowiązania (z zastrzeżeniem, że powinno odpowiadać wartości rynkowej). 

Nowy projekt

Nowy projekt nie wprowadza istotnych zmian względem pierwotnej wersji – utrzymano zasadę, że przychodem jest wartość uregulowanego zobowiązania.

Dodano jedynie doprecyzowanie, że wartość ta powinna odpowiadać wartości rynkowej, co ma charakter uszczelniający. 

Uzasadnienie

Szerokie rozumienie sformułowania „własnych celów mieszkaniowych” w ramach tzw. ulgi mieszkaniowej – proponuje się doprecyzowanie zasad korzystania z ulgi mieszkaniowej, poprzez wskazanie, że ma ona służyć zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika. Realizacją tych potrzeb będzie nabycie nieruchomości albo praw o charakterze mieszkalnym albo gruntów pod budowę własnego domu, jeżeli podatnik nie ma innej nieruchomości, lokalu mieszkalnego. 

Pierwotny Projekt

Pierwotnie zaproponowano doprecyzowanie zasad korzystania z ulgi mieszkaniowej, poprzez wskazanie, że ma ona służyć zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika. Realizacją tych potrzeb miało być nabycie nieruchomości albo praw o charakterze mieszkalnym albo gruntów pod budowę własnego domu, jeżeli podatnik nie ma innej nieruchomości, lokalu mieszkalnego 

Proponowane zmiany zakładały ograniczenie prawa do zastosowania ulgi mieszkaniowej do jednej nieruchomości. To poważna zmiana w stosunku do obecnej dość liberalnej linii interpretacyjnej dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Dotychczas zgadzał się on, że podatnik może skorzystać z ulgi nawet posiadając kilka nieruchomości, w tym np. jednej za granicą. 

Nowy projekt

Nowy projekt utrzymuje kierunek zmian z pierwotnego projektu (zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych). 

Możliwość zastosowania ulgi miałaby zostać limitowana do jednego przypadku na trzy lata. 

Dodatkowo wyraźnie akcentuje ograniczenie ulgi do jednej nieruchomości, co w praktyce oznacza odejście od liberalnej linii interpretacyjnej – to doprecyzowanie ma większy ciężar normatywny niż w wersji pierwotnej. 

Uzasadnienie

Wątpliwości interpretacyjne w zakresie rozumienia pojęcia „dochód podlegający opodatkowaniu” użytego w przepisach regulujących daninę solidarnościową – proponuje się jednoznaczne wskazanie, iż podatnik może dochody stanowiące podstawę obliczenia daniny solidarnościowej pomniejszyć o straty z lat ubiegłych. Straty te będą mogły pomniejszyć dochody uzyskane z tego samego źródła przychodów, z którego dochody stanowią podstawę obliczenia daniny solidarnościowej. Rozstrzygnięcie wprost, iż podatnik dochodów tych nie może pomniejszyć o inne przysługujące osobom fizycznym, przy opodatkowaniu podatkiem dochodowym, odliczenia lub pomniejszenia. Poszerzenie podstawy obliczenia daniny solidarnościowej o dochody z IP Box. 

Pierwotny Projekt

Planowane zmiany ustawy o CIT zakładały możliwość pomniejszenia podstawy daniny solidarnościowej o straty z lat ubiegłych (rozliczane w ramach tego samego źródła) przy jednoczesnym zastrzeżeniu niedopuszczalności innych odliczeń lub pomniejszeń. Ponadto planowane było rozszerzenie podstawy obliczenia daniny solidarnościowej o dochody opodatkowane w ramach IP Box. Warto dodać, że projekt nowelizacji ustawy o PIT nie przewidywał zmiany progu wartości podstawy obliczenia daniny solidarnościowej, który od 2019 r. (od kiedy danina ta obowiązuje) pozostaje na niezmienionym poziomie 1 mln zł. 

Nowy projekt

Nowy projekt co do zasady powiela rozwiązania pierwotne: 

• możliwość rozliczenia strat z lat ubiegłych (w ramach tego samego źródła), 

• brak możliwości innych odliczeń, 

• rozszerzenie o IP Box. 

Zmiany mają charakter redakcyjno-doprecyzowujący, bez modyfikacji istoty regulacji. 

Uzasadnienie

Stosowanie przez podatników opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych mechanizmu optymalizacyjnego, polegającego na świadczeniu usług na rzecz podmiotu powiązanego, przez co zmniejszana jest np. należna dywidenda, która w PIT opodatkowana jest stawką 19% – proponuje się opodatkowanie takich usług stawką 17% przychodu. 
6. Zidentyfikowanie w zakresie restrukturyzacji podmiotów schematów optymalizacyjnych – proponuje się opodatkowanie w ustawie CIT i PIT dochodów wspólników osiągniętych z likwidacji spółki niebędącej osobą prawną powstałej z przekształcenia spółki, jeżeli likwidacja spółki niebędącej osobą prawną nastąpi w określonym terminie (wcześniej niż 3 lata kalendarzowe) po przekształceniu spółki. 

Pierwotny Projekt

Proponowana nowelizacja przepisów zakładała doprecyzowanie, że właściwą dla przychodów opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych z tytułu świadczeń na rzecz podmiotów powiązanych jest stawka 17%. Wykluczała ona zatem stosowanie stawek niższych. Warto nadmienić, że analogiczne usługi świadczone dla podmiotów niepowiązanych mogłyby (nadal) korzystać ze stawki 8,5%. 

Podwyższona do 17% stawka ryczałtu nie obejmie przychodów z wynajmu nieruchomości. 

Nowy projekt

Nowy projekt utrzymuje rozwiązanie z pierwotnej wersji, tj. opodatkowanie usług świadczonych na rzecz podmiotów powiązanych stawką 17%. 

Uzasadnienie

Zidentyfikowanie praktyki opartych na błędnej wykładni przepisów podatkowych, które prowadzą do obniżenia kosztów prowadzenia działalności – proponuje się wyłączenie możliwości amortyzacji wartości firmy powstającej na skutek przyjęcia do odpłatnego korzystania – uchylenie art. 16b ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy CIT oraz art. 22b ust. 2 w pkt 1 lit. b ustawy PIT. 

Pierwotny Projekt

W ramach proponowanej nowelizacji przepisów o CIT proponowano wyłączenie prawa podatnika do amortyzacji wartości firmy powstałej w wyniku przejęcia przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania.  

Powyższa propozycja potwierdzała zmianę linii interpretacyjnej organów podatkowych. Do 2024 r. DKIS przyjmował w wydawanych interpretacjach indywidualnych, że leasing przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (ZCP) spełnia warunki umowy leasingu finansowego zgodnie z art. 17a pkt 1 oraz art. 17f ustawy o CIT. Korzystający z takich umów mógł zaliczać do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od wartości początkowej środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, a także amortyzować dodatnią wartość firmy (por. interpretacje indywidualne z dnia 26 listopada 2020 r., nr 0114-KDIP2-2.4010.252.2020.3.AG czy z dnia 16 lutego 2021 r., nr 0114-KDIP2-2.4010.350.2020.2.AG). Z kolei w interpretacji z dnia 9 lipca 2024 r. (nr DOP4.8221.19.2024) Szef Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) uznał, że umowa leasingu na gruncie przepisów podatkowych dotyczy jedynie środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, które podlegają amortyzacji. Przedsiębiorstwo lub ZCP, jako struktury organizacyjne obejmujące zarówno składniki materialne, jak i niematerialne, nie mogą być przedmiotem leasingu jako całość. W konsekwencji, zdaniem Szefa KAS, umowy leasingu przedsiębiorstwa lub ZCP mogą być traktowane co najwyżej jako leasing poszczególnych składników majątkowych, zgodnie z art. 17a pkt 1 ustawy o CIT. 

Nowy projekt

Nowy projekt nie zakłada zmian względem pierwotnej wersji modyfikacji ustawy. 

Biorąc pod uwagę powyższe prawdopodobne wydaje się dostosowanie obowiązujących przepisów do dominującej od 2024 r. linii interpretacyjnej. 

Uzasadnienie

Zidentyfikowanie przypadków, które mogą prowadzić do braku efektywnego opodatkowania podatkiem od przerzucanych dochodów mającym zapobiegać erozji podstawy opodatkowania – proponuje się wprowadzenie zmian o charakterze doprecyzowującym w podatku od przerzuconych dochodów (art. 24aa ustawy CIT). 

Pierwotny Projekt

Projektowane zmiany w obszarze podatku od przerzuconych dochodów miały charakter doprecyzowujący. Między innymi potwierdzały one, że kwalifikowane koszty poniesione przez podatnika w przypadku podatkowej grupy kapitałowej obejmują koszty poniesione przez spółki tworzące tę grupę. 

Nowy projekt

Nowa wersja projektowanych zmian nie odbiega od pierwowzoru i utrzymuje zaproponowane doprecyzowanie. 

Uzasadnienie

 Zidentyfikowanie praktyk wykorzystywania niektórych instrumentów finansowych do wynagradzania osób w ramach tzw. programów lojalnościowych, które powodują niższe opodatkowanie uzyskiwanych przez nie przychodów (np. opodatkowanie stawką 19% z kapitałów pieniężnych, zamiast ze źródła stosunek pracy – stawką 32% według skali podatkowej). Celem uniemożliwienia tego typu praktyk obniżających podatek proponuje się rozszerzenie zakresu stosowania zasady przypisania do źródła, w ramach którego podatnik otrzymał dane świadczenia w naturze, nieodpłatne świadczenia lub świadczenia częściowo odpłatne w postaci instrumentów finansowych, również o przychody uzyskane z realizacji tych instrumentów finansowych, które obecnie nie są objęte tą zasadą (dotyczy to np. warrantów subskrypcyjnych). 

Pierwotny Projekt

Pierwotnie planowane nowe przepisy ustawy o PIT zakładały uniemożliwienie wykorzystywania niektórych instrumentów finansowych (np. takich jak warranty subskrypcyjne) do konstruowania efektywnych podatkowo programów motywacyjnych, tj. przychody (dochody) z takich programów będą przypisywane do źródła przychodów w PIT, w którego ramach podatnik otrzymał dane świadczenia w naturze, nieodpłatne świadczenia lub świadczenia częściowo odpłatne w postaci instrumentów finansowych. W praktyce zmiana ta (po wejściu w życie) uniemożliwiałaby zastosowanie zryczałtowanego 19% PIT do takich przychodów (dochodów) a skutkowałaby opodatkowaniem na zasadach właściwych dla źródła przychodów adekwatnego dla stosunku prawnego będącego przyczyną objęcia programem, tj. w wielu przypadkach dla stosunku pracy (z którego przychody (dochody) podlegają opodatkowaniu wg skali). 

Nowy projekt

Nowy projekt utrzymuje kierunek zmian, ale bardziej jednoznacznie przesądza, że opodatkowanie obejmuje również moment realizacji instrumentów finansowych i musi być przypisane do źródła pierwotnego świadczenia, co definitywnie eliminuje możliwość stosowania 19% stawki kapitałowej w takich przypadkach. 

Uzasadnienie

Zidentyfikowane praktyki wykorzystywania przez podatników wstecznego obniżania lub podwyższania stawek amortyzacyjnych do obniżania zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym – proponuje się doprecyzowanie przepisów w zakresie zasad amortyzacji środków trwałych przez podatników osiągających dochody podlegające zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym poprzez wprowadzenie odpowiednich odwołań w przepisach oraz wprowadzenie braku możliwości obniżenia lub podwyższenia stawki amortyzacyjnej (stosowanej w danym roku podatkowym) po upływie terminu złożenia zeznania rocznego i zapłaty należnego podatku za ten rok. 

Pierwotny Projekt

W świetle proponowanych zmian przepisów podatnicy, którzy osiągają dochody podlegające zwolnieniu od opodatkowania podatkiem dochodowym, nie byliby uprawnieni do zmiany (ani obniżenia, ani podwyższenia) stawek amortyzacji podatkowej ze skutkiem wstecznym, tj. czyli po upływie terminu złożenia zeznania rocznego i zapłaty należnego podatku za dany rok. W efekcie niemożliwe byłoby dla tych podatników wykorzystanie (zmian) stawek amortyzacji do kierowania wynikiem podatkowym. 

Nowy projekt

Nowy projekt zakłada pewne zmiany redakcyjne, jednakże utrzymuje on co do zasady pierwotny zarys zmiany. 

Uzasadnienie

Dostosowanie regulacji w minimalnym CIT w celu zapewnienia efektywnego opodatkowania – proponuje się wprowadzenie zróżnicowania wysokości uproszczonej podstawy opodatkowania w zależności od wielkości podatnika (podatnicy z przychodami powyżej 50 mln euro oraz pozostali podatnicy) oraz zmiany w zakresie przepisów dotyczących wyłączeń z opodatkowania minimalnym CIT poprzez wskazanie, że opodatkowaniu tym podatkiem nie podlegają podatnicy, których rentowność, w jednym z 2 lat podatkowych (przed zmianami 3 lat podatkowych) bezpośrednio poprzedzających rok podatkowy, za który należny jest minimalny CIT, wynosiła min. 2%. 

Pierwotny Projekt

Planowane zmiany w obszarze minimalnego CIT obejmowały: 

– skrócenie do 2 lat podatkowych poprzedzających rok bieżący okresu, w którym podatnik osiągający rentowność (w rozumieniu przepisów o minimalnym CIT) na poziomie co najmniej 2% będzie mógł skorzystać z wyłączenia od minimalnego CIT; 

– rozróżnienie sytuacji podatników osiągających w roku podatkowym przychody w wysokości ponad 50 mln euro oraz pozostałych w kontekście uproszczonej podstawy opodatkowania podatkiem minimalnym, tj. 5% wartości osiągniętych przez ww. dużych podatników w roku podatkowym przychodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych oraz 3% wartości osiągniętych przez ww. innych podatników w roku podatkowym przychodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych. 

Nowy projekt

Proponowane zmiany są co do zasady tożsame z pierwowzorem, istotną różnicą jest jedynie rozszerzenie zwolnienia ze stosowania przepisów o CIT minimalnym do sprzedaży energii elektrycznej, ciepła lub gazu przewodowego. 

Uzasadnienie

Dostosowanie regulacji w minimalnym CIT w celu zapewnienia efektywnego opodatkowania – proponuje się wprowadzenie zróżnicowania wysokości uproszczonej podstawy opodatkowania w zależności od wielkości podatnika (podatnicy z przychodami powyżej 50 mln euro oraz pozostali podatnicy) oraz zmiany w zakresie przepisów dotyczących wyłączeń z opodatkowania minimalnym CIT poprzez wskazanie, że opodatkowaniu tym podatkiem nie podlegają podatnicy, których rentowność, w jednym z 2 lat podatkowych (przed zmianami 3 lat podatkowych) bezpośrednio poprzedzających rok podatkowy, za który należny jest minimalny CIT, wynosiła min. 2%. 

Pierwotny Projekt

Planowane zmiany w obszarze minimalnego CIT obejmowały: 

– skrócenie do 2 lat podatkowych poprzedzających rok bieżący okresu, w którym podatnik osiągający rentowność (w rozumieniu przepisów o minimalnym CIT) na poziomie co najmniej 2% będzie mógł skorzystać z wyłączenia od minimalnego CIT; 

– rozróżnienie sytuacji podatników osiągających w roku podatkowym przychody w wysokości ponad 50 mln euro oraz pozostałych w kontekście uproszczonej podstawy opodatkowania podatkiem minimalnym, tj. 5% wartości osiągniętych przez ww. dużych podatników w roku podatkowym przychodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych oraz 3% wartości osiągniętych przez ww. innych podatników w roku podatkowym przychodów ze źródła przychodów innych niż z zysków kapitałowych. 

Nowy projekt

Proponowane zmiany są co do zasady tożsame z pierwowzorem, istotną różnicą jest jedynie rozszerzenie zwolnienia ze stosowania przepisów o CIT minimalnym do sprzedaży energii elektrycznej, ciepła lub gazu przewodowego. 

Uzasadnienie

Wykorzystywanie preferencyjnego opodatkowania dochodów z autorskiego prawa komputerowego obniżoną 5% stawką podatku (IP Box) w celu zmniejszenia wysokości zobowiązania podatkowego w sposób sprzeczny z celem niniejszej regulacji – proponuje się uzależnienie możliwości korzystania z preferencji IP Box od zatrudniania co najmniej 3 osób fizycznych niebędących podmiotami powiązanymi z podatnikiem. 

Pierwotny Projekt

Proponowana zmiana legislacyjna zakładała realizację wcześniejszych zapowiedzi ministerstwa finansów o ograniczeniu prawa do stosowania preferencyjnej stawki 5% podatku dochodowego w ramach ulgi IP Box. Projektowane przepisy zakładały uzależnienie możliwości korzystania z IP Box od zatrudniania na podstawie umowy o pracę min. 3 osób fizycznych (w przeliczeniu na pełne etaty) niebędących podmiotami powiązanymi z podatnikiem i ponoszenia miesięcznych kosztów wynagrodzeń takich osób w kwocie stanowiącej min. trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, jeżeli w związku z wypłatą tych wynagrodzeń podatnik jest płatnikiem PIT lub składek ubezpieczeniowych. Dla powyższych celów nie uwzględnia się podmiotów powiązanych. Wprowadzenie obowiązku zatrudnienia dla IP Box likwidowałoby de facto możliwość preferencyjnego opodatkowania dla programistów prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, którzy stanowią dziś największą grupą korzystającą z tej ulgi.  

Nowy projekt

W aktualnej wersji projektu utrzymano całokształt niekorzystnych dla podatników zmian dotyczących stosowania preferencyjnego opodatkowania dochodów z autorskiego prawa komputerowego obniżoną 5% stawką podatku (IP Box). 

Ewentualne wejście w życie przepisów wykluczy prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą ze stosowania tej preferencji. 

Uzasadnienie

Wątpliwości interpretacyjne dotyczące statusu podatnika (podmiotu) rozpoczynającego działalność oraz podatnika (podmiotu) rozpoczynającego prowadzenie działalności w ustawie CIT – proponuje się wprowadzenie definicji podatnika oraz podmiotu rozpoczynających działalność lub rozpoczynających prowadzenie działalności, zgodnie z którą za takiego podatnika (podmiot) nie uznaje się podatnika (podmiotu) kontynuującego działalność przedsiębiorstwa innego podatnika (podmiotu). 

Pierwotny Projekt

W świetle planowej nowelizacji przepisów zakładano nową definicję podatnika (podmiotu) rozpoczynającego działalność oraz podatnika (podmiotu) rozpoczynającego prowadzenie działalności w ustawie CIT – wykluczającą z tych kategorii podatnika lub taki podmiot, podatnika który kontynuuje działalność przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa innego podatnika lub podmiotu, w szczególności podatnika powstałego w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą. 

Nowy projekt

Zaproponowana w pierwotnym projekcie zmiana definicji podmiotu rozpoczynającego działalność lub rozpoczynającego prowadzenie działalności gospodarczej została utrzymana bez modyfikacji w jego najnowszej wersji. 

Uzasadnienie

Wątpliwości w obliczaniu limitu uprawniającego do statusu małego podatnika w przypadku, gdy poprzedni rok podatkowy jest dłuższy albo krótszy niż 12 miesięcy – proponuje się doprecyzowanie definicji małego podatnika poprzez wprowadzenie zasad określających sposób ustalania wartości przychodu ze sprzedaży w przypadku, gdy poprzedni rok podatkowy podatnika jest dłuższy albo krótszy niż 12 miesięcy. 

Pierwotny Projekt

Projekt zmian w przepisach o CIT zakładał nową definicję małego podatnika (status ten jest jednym z warunków uprawniającym do stosowania stawki 9% w CIT), która ma precyzować zasady ustalania tego statusu w przypadku roku podatkowego innego niż 12 kolejnych miesięcy. W takim przypadku wyznaczająca próg kwalifikacji jako mały podatnik kwota 2 000 000 euro (wartość przychodu ze sprzedaży wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) ma być ustalana jako iloczyn 1/12 tej kwoty i liczby miesięcy rozpoczętych w tym roku podatkowym. 

Nowy projekt

Zaproponowana w pierwotnym projekcie zmiana definicji małego podatnika została utrzymana bez modyfikacji w jego najnowszej wersji. 

Uzasadnienie

Trudności z egzekucją należnego ryczałtu od dochodów spółek w przypadku rozdysponowanego dochodu z tytułu zysku netto – proponuje się zmiany w zakresie rozdysponowanego dochodu z tytułu zysku netto w ryczałcie od dochodów spółek poprzez wprowadzenie domniemania, że każda wypłata lub dystrybucja zysku w jakiejkolwiek formie, po zakończeniu opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, następuje z zysku wypracowanego w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek. 

Pierwotny Projekt

Według projektowanych przepisów nowelizujących ustawę o CIT, w przypadku, gdy podatnik po dniu poprzedzającym dzień rezygnacji z opodatkowania ryczałtem lub po dniu poprzedzającym dzień utraty prawa do tego opodatkowania dokona wypłaty zysku lub jego dystrybucji w jakiejkolwiek formie, na potrzeby stosowania ust. 3, przyjmuje się, że wypłata zysku lub jego dystrybucja nastąpiły z dochodu z tytułu zysku netto, osiągniętego w okresie opodatkowania estońskim CIT. 

Nowy projekt

Nowy projekt względem projektu z 2025 r. doprecyzowuje moment i źródło opodatkowania wypłat po zakończeniu estońskiego CIT poprzez wprowadzenie normy domniemania, zgodnie z którą każda wypłata lub dystrybucja zysku dokonana po utracie prawa do ryczałtu albo rezygnacji z tej formy opodatkowania jest uznawana za pochodzącą z zysku wypracowanego w okresie opodatkowania estońskim CIT. 

W odróżnieniu od projektu z 2025 r., który opisywał problem i kierunek zmiany, projekt z 2026 r. wprowadza jednoznaczną regułę kwalifikacyjną, eliminując możliwość przypisywania wypłat do innych okresów (np. sprzed wejścia w estoński CIT), co w praktyce zamyka możliwość unikania opodatkowania poprzez manipulowanie strukturą wypłat po wyjściu z systemu. 

Uzasadnienie

Brak definicji wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą w ryczałcie od dochodów spółek – proponuje się wprowadzenie definicji wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, zgodnie z którą za takie wydatki uznaje się wydatki, które zostały poniesione w innym celu niż osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów oraz wszelkie rodzaju opłaty i należności publicznoprawne o charakterze sankcyjnym. 

Pierwotny Projekt

Kolejna spośród proponowanych zmian legislacyjnych dot. opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek zakładała definicję wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą (które, podobnie jak ukryte zyski, podlegają opodatkowaniu estońskim CIT). Miała ona obejmować: 

– wydatki poniesione w innym celu niż osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów, lub 

– wszelkiego rodzaju opłaty i należności publicznoprawne o charakterze sankcyjnym. 

Zmiana miała charakter doprecyzowujący – dotychczas przepisy nie zawierają definicji pojęcia wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, które jest przedmiotem licznych wątpliwości, a poprzez to – interpretacji indywidualnych (por. interpretacja indywidualna z dnia 12 stycznia 2024 r., nr 0114-KDIP2-2.4010.660.2023.1.IN czy z dnia 5 grudnia 2023 r., nr 0111-KDIB1-1.4010.524.2023.2.KM). 

Nowy projekt

Nowy projekt ustawy utrzymuje bez zmian założenia pierwowzoru w zakresie definicji wydatków niezwiązanych z działalnością na potrzeby opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek. 

Uzasadnienie

Wątpliwości interpretacyjne na gruncie dochodu z tytułu ukrytych zysków w ryczałcie od dochodów spółek, skutkujące ryzykiem nieopodatkowania transakcji pomiędzy podatnikiem a podmiotem powiązanym – proponuje się doprecyzowanie definicji ukrytych zysków w ryczałcie od dochodów spółek poprzez eliminację przesłanki związku z prawem do udziału w zysku oraz poszerzenie katalogu ukrytych zysków, m.in. o wszelkiego rodzaju opłaty i należności wynikające z umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze. 

Pierwotny Projekt

W projektowanej nowelizacji ustawy o CIT prawodawca planował doprecyzowanie definicji ukrytych zysków dla celów estońskiego CIT i poszerzenie katalogu ukrytych zysków, m. in. o należności oraz opłaty wynikające z umów najmu, dzierżawy lub umów o podobnym charakterze, a także z tytułu opłat za licencje, doradztwo czy zarządzanie. Kwalifikacja taka miała być niezależna od tego, czy transakcja będzie miała charakter krajowy czy też będzie zawierana na warunkach rynkowych. 

Nowy projekt

Nowy projekt nowelizacji utrzymuje założenia pierwowzoru bez istotnych zmian.  

Uzasadnienie

Brak spełnienia warunków formalnych, związanych ze sporządzeniem sprawozdania finansowego zgodnie z przepisami o rachunkowości, dla skutecznej zmiany formy opodatkowania na ryczałt od dochodów spółek przed upływem przyjętego przez podatnika roku podatkowego – proponuje się uznanie skuteczności zmiany formy opodatkowania na ryczałt od dochodów spółek w przypadku braku podpisania lub podpisania po terminie sprawozdania finansowego przez kierownika jednostki, jeśli pozostałe warunki formalne i obowiązki związane ze zmianą formy opodatkowania przed upływem przyjętego przez podatnika roku podatkowego zostały spełnione. 

Pierwotny Projekt

Planowano pozytywną zmianę i doprecyzowanie, że zmiana formy opodatkowania na estoński CIT jest możliwa również w przypadku braku podpisania lub podpisania po terminie sprawozdania finansowego przez kierownika jednostki, o ile spełnione zostały pozostałe warunki formalne i obowiązki związane ze zmianą formy opodatkowania przed upływem przyjętego przez podatnika roku podatkowego. 

Nowy projekt

Zaktualizowany projekt ustawy zakłada dalece korzystniejsze od pierwowzoru zmiany. 

Zgodnie z nowym projektem dla podatników, którzy w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 1 grudnia 2026 r. dokonali wyboru opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek warunek sporządzenia sprawozdania finansowego zgodnie z przepisami o rachunkowości , uznaje się za spełniony również wówczas, gdy takie sprawozdanie finansowe zostało podpisane po terminie. 

Uzasadnienie

Zidentyfikowanie w zakresie restrukturyzacji podmiotów schematów optymalizacyjnych, w ramach których podatnicy – kierując się wyłącznie motywacją fiskalną – decydują się na przekształcenie spółki w spółkę osobową (jawną, cywilną), a następnie jej likwidację, wykorzystując różnice w opodatkowaniu likwidacji tych spółek i uzyskując istotne korzyści podatkowe, tj. uniknięcie opodatkowania tzw. „ukrytych (cichych) rezerw” – czyli różnicy między historyczną a bieżącą (rynkową) wartością majątku spółki. 

Pierwotny Projekt

Planowana zmiana przepisów zamknęłaby drogę dla optymalizacji podatkowej polegającej na likwidacji spółki będącej podatnikiem CIT po uprzednim przekształceniu jej w spółkę cywilną lub jawną (transparentną podatkowo) i umożliwiającej uniknięcie opodatkowania nadwyżki aktualnej wartości rynkowej spółki ponad jej wartością historyczną. 

Nowy projekt

Nowy projekt ustawy zakłada utrzymanie pierwotnych założeń celem uniemożliwienia optymalizacji podatkowej w omawianym modelu. 

Uzasadnienie

Odczytywanie obecnego brzmienia przepisów w zakresie amortyzacji spółek nieruchomościowych w orzecznictwie sądowo-administracyjnym z pominięciem celu wprowadzonego ograniczenia co do możliwości rozliczania podatkowej amortyzacji. Oderwanie podatkowej amortyzacji od jej bilansowego ujęcia prowadzi natomiast do sytuacji, w której podatnik kreuje koszty uzyskania przychodów w oderwaniu od rzeczywistego zużycia majątku. 

Pierwotny Projekt

Projektowana zmiana była istotna dla rynku nieruchomości w Polsce. Przełamywała pozytywną dla podatników linię interpretacyjną przepisów o amortyzacji w spółkach nieruchomościowych, prezentowaną przez NSA (por. wyrok z dnia 28 stycznia 2025 r., sprawy łączone o sygn. akt II FSK 1652/23, II FSK 788/23, II FSK 789/23, II FSK 987/23, II FSK 1086/23, a także wyroki z dnia 5 marca 2025 r., sygn. akt II FSK 896/23 oraz z dnia 18 marca 2025 r., sygn. akt II FSK 246/24) i zakłada, że podatkowa amortyzacja nie będzie mogła przekraczać wartości amortyzacji bilansowej. Ograniczenie to ma objąć również nieruchomości traktowane jako inwestycje i nieamortyzowane dla celów bilansowych.  

Nowy projekt

Nowy projekt ustawy nie modyfikuje w tym zakresie swojego pierwowzoru i utrzymuje niekorzystne dla podatników założenia przełamujące dominującą, pozytywną linię interpretacyjną. 

Uzasadnienie

Wykorzystywanie świadczeń usług niematerialnych pomiędzy podmiotami powiązanymi do dystrybucji zysków w sposób alternatywny do dywidendy, prowadzące do obniżenia efektywnego opodatkowania. Kwalifikowanie wynagrodzeń za usługi doradcze, zarządcze lub podobne jako kosztów uzyskania przychodów po stronie spółki, przy jednoczesnym opodatkowaniu tych świadczeń po stronie wspólnika preferencyjną stawką ryczałtu 8,5%, skutkuje naruszeniem neutralności podatkowej oraz prowadzi do erozji podstawy opodatkowania. Konstrukcja ta powoduje, że dochód ekonomicznie odpowiadający dywidendzie podlega istotnie niższemu opodatkowaniu niż klasyczna dystrybucja zysku, co jest sprzeczne z celem przepisów o opodatkowaniu dochodów kapitałowych. 

Pierwotny Projekt

Pierwotny projekt nie zakładał takiej regulacji. 

Nowy projekt

Nowy projekt wprowadza szczególną regulację w ustawie o CIT polegającą na wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów wydatków m. in. na usługi niematerialne nabywane od podmiotów powiązanych będących osobami fizycznymi (z zastrzeżeniem znaczącego wpływu na poziomie min. 5% udziałów lub praw), w tym za pośrednictwem spółki niebędącej osobą prawną, jeżeli po stronie tych podmiotów przychody z tego tytułu są opodatkowane ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. 

Projektodawca przewiduje wyjątki od opodatkowania dot. Kwalifikowanych świadczeń spełniających następujące warunki: 

1) z których przychody u osoby fizycznej świadczącej taką usługę podlegają opodatkowaniu na podstawie art. 12 lub art. 13 pkt 7 albo pkt 9 ustawy o PIT; 

2) których przedmiot jest następnie odsprzedawany przez podatnika lub jest niezbędny do wytworzenia towarów lub usług oferowanych przez podatnika oraz przy ich wytworzeniu nie korzystano z usług podwykonawców. 

W efekcie nowy projekt eliminuje model optymalizacyjny polegający na zastępowaniu dywidendy wynagrodzeniem za usługi, w którym spółka zaliczała takie wynagrodzenie do kosztów podatkowych, a wspólnik opodatkowywał je preferencyjnie, co prowadziło do obniżenia efektywnego opodatkowania w porównaniu do klasycznej dystrybucji zysku.