Opłata za wniosek o warunki przyłączenia farmy wiatrowej – kiedy koszt pośredni, a kiedy bezpośredni?

Uzyskanie warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej to jeden z kluczowych etapów realizacji inwestycji energetycznych. Bez nich budowa farm wiatrowych, instalacji fotowoltaicznych, magazynów energii czy innych obiektów energetycznych w praktyce nie będzie możliwa, a rozwijane projekty mogą istotnie tracić na wartości rynkowej. Zanim jednak operator rozpatrzy wniosek o określenie warunków przyłączenia, inwestor musi uiścić odpowiednią opłatę. 

Z perspektywy CIT pojawia się pytanie: jak rozliczyć taki wydatek? Czy stanowi on element kosztu wytworzenia przyszłego środka trwałego, koszt pośredni potrącalny na bieżąco, czy może koszt bezpośrednio związany z przychodem? 

Odpowiedzi udzielił Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 12 października 2026 r. (sygn. 0111-KDIB1-1.4010.416.2026.1.RH). Wynika z niej, że kluczowe znaczenie dla podatkowego rozliczenia opłaty ma model biznesowy inwestora, a w szczególności to, czy zamierza on samodzielnie wybudować i eksploatować farmę, czy też sprzedać rozwijany projekt innemu podmiotowi. 

Czym jest opłata za wniosek? 

Zgodnie z art. 7 ust. 8b¹ i 8b² Prawa energetycznego podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV jest zobowiązany do wniesienia opłaty za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia. Opłata ma charakter jednorazowy i bezzwrotny, a jej uiszczenie stanowi formalny warunek rozpatrzenia wniosku przez operatora sieci. Jest ona niezależna od opłaty za samo przyłączenie. 

Z podatkowego punktu widzenia istotne jest przede wszystkim to, że opłata za wniosek stanowi wydatek ponoszony na wstępnym etapie rozwoju inwestycji, zanim jeszcze wiadomo, czy i w jaki sposób projekt zostanie ostatecznie zrealizowany. 

Czy opłata za wniosek zwiększa wartość początkową farmy wiatrowej? 

Nie. To pierwszy istotny wniosek płynący z interpretacji. Organ zgodził się z podatnikiem, że opłata za wniosek, choć związana z planowaną inwestycją, ma inny charakter niż wydatki składające się na koszt wytworzenia środka trwałego w rozumieniu art. 16g ust. 4 ustawy o CIT. Uzasadnienie opiera się na charakterze samego wydatku. Opłata nie prowadzi do wykonania prac budowlanych, montażowych ani projektowych, nie wiąże się z nabyciem urządzeń czy materiałów i nie wpływa bezpośrednio na wartość wytwarzanych środków trwałych. Jej celem jest umożliwienie przeprowadzenia procedury administracyjnej związanej z przyłączeniem do sieci. 

Co więcej, samo uzyskanie warunków przyłączenia nie przesądza jeszcze o powstaniu środka trwałego. Projekt może ostatecznie nie zostać zrealizowany albo zostać sprzedany innemu inwestorowi jeszcze przed rozpoczęciem budowy. 

Dyrektor KIS uznał zatem, że opłata nie powinna zwiększać wartości początkowej środków trwałych tworzących farmę wiatrową, a jej rozliczenie należy rozpatrywać na zasadach ogólnych wynikających z art. 15 ustawy o CIT. Pozostaje jednak drugie, równie ważne pytanie: kiedy wydatek może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów? 

Scenariusz 1: spółka sama buduje farmę – koszt pośredni 

W pierwszym wariancie spółka ponosi opłatę, rozwija projekt, a następnie buduje farmę wiatrową i uzyskuje przychody ze sprzedaży wyprodukowanej energii elektrycznej.  

W momencie ponoszenia opłaty nie wiadomo jednak, kiedy pojawi się pierwszy przychód, jak długo spółka będzie go osiągać ani jaka będzie jego wysokość. Nie można zatem przypisać wydatku do konkretnego przychodu ze sprzedaży energii. Dyrektor KIS uznał, że w takim przypadku opłata za wniosek stanowi koszt inny niż bezpośrednio związany z przychodami, czyli tzw. koszt pośredni, potrącalny w dacie poniesienia. Co do zasady oznacza to dzień, na który koszt został ujęty w księgach rachunkowych na podstawie odpowiedniego dowodu księgowego. Wydatek ten tworzy warunki do prowadzenia przyszłej działalności gospodarczej i osiągania przychodów, ale nie daje się powiązać z konkretnymi przychodami uzyskiwanymi z eksploatacji farmy. 

Takie podejście jest zbieżne z szeregiem wcześniejszych interpretacji indywidualnych dotyczących opłat za przyłączenie do sieci, w których organy podatkowe potwierdzały możliwość ich rozliczenia jako kosztów pośrednich w przypadku inwestycji realizowanych na potrzeby własnej działalności podatnika. W praktyce oznacza to, że spółka budująca farmę na własne potrzeby nie może czekać z podatkowym rozliczeniem opłaty za wniosek do momentu rozpoczęcia produkcji energii ani rozliczać jej poprzez odpisy amortyzacyjne. 

Scenariusz 2: spółka sprzedaje projekt – koszt bezpośredni 

Inaczej wygląda sytuacja, gdy spółka działa jako deweloper, który rozwija projekt do etapu poprzedzającego rozpoczęcie budowy, a następnie sprzedaje go innemu podmiotowi, np. spółce celowej należącej do tej samej grupy kapitałowej. 

W takim modelu przedmiotem sprzedaży nie jest wybudowana farma wiatrowa, lecz przygotowany projekt, rozumiany jako zbiór praw i obowiązków związanych z planowaną inwestycją. Jednym z jego istotnych elementów są uprawnienia związane z uzyskaniem warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. W analizowanej sprawie opłata za wniosek stanowiła również element kalkulacyjny wpływający na cenę sprzedaży projektu. 

Dyrektor KIS uznał, że w tych okolicznościach opłata ma bezpośredni związek z przychodem ze sprzedaży projektu. Uzyskanie warunków przyłączenia jest bowiem jednym z kluczowych elementów wpływających na możliwość realizacji przedsięwzięcia, kompletność projektu oraz jego atrakcyjność rynkową. Co istotne, wydatek można przypisać do konkretnego projektu, który ma zostać sprzedany, oraz do przychodu uzyskanego z tej transakcji. W konsekwencji organ potwierdził, że opłata za wniosek stanowi koszt bezpośrednio związany z przychodem w rozumieniu art. 15 ust. 4 ustawy o CIT. 

Oznacza to, że wydatek nie podlega bieżącemu rozliczeniu podatkowemu. Co do zasady powinien zostać potrącony dopiero w roku podatkowym, w którym spółka uzyska odpowiadający mu przychód ze sprzedaży projektu. W tym modelu rozpoznanie kosztu podatkowego zostaje zatem odroczone do momentu uzyskania przychodu ze zbycia projektu. 

Gdzie zaczyna się ryzyko? 

Interpretacja pokazuje, że ta sama opłata może być rozliczana w różny sposób – w zależności od celu jej poniesienia i modelu działalności inwestora. 

W praktyce sytuacja nie zawsze jest jednak tak jednoznaczna. Spółka może rozpocząć rozwój projektu z zamiarem samodzielnego wybudowania farmy, a dopiero po kilku latach zdecydować o jego sprzedaży. Możliwy jest również odwrotny scenariusz, w którym deweloper ostatecznie decyduje się na samodzielną realizację i eksploatację inwestycji. Dyrektor KIS wskazał, że w przypadku rezygnacji z celu inwestycyjnego na rzecz sprzedaży projektu zmienia się kwalifikacja podatkowa opłaty za wniosek. W takim przypadku wydatek, który w modelu samodzielnej eksploatacji stanowi koszt pośredni, uzyskuje bezpośredni związek z przychodem ze zbycia projektu. 

Interpretacja nie rozstrzyga jednak szczegółowo sytuacji, w której decyzja o zmianie przeznaczenia projektu zostaje podjęta dopiero po wcześniejszym, prawidłowym rozpoznaniu wydatku jako kosztu pośredniego. W szczególności nie przesądza, czy późniejsza decyzja o sprzedaży projektu wymaga korekty rozliczeń podatkowych za ubiegłe lata. W takich przypadkach istotne będą pierwotny cel poniesienia wydatku, rzeczywiste okoliczności zmiany strategii oraz sposób wcześniejszego rozliczenia kosztu. Sama późniejsza decyzja o sprzedaży projektu nie powinna być automatycznie utożsamiana z obowiązkiem korygowania historycznych rozliczeń CIT. 

Należy również pamiętać, że interpretacja dotyczy opłaty za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia. Rozliczenie innych wydatków deweloperskich – np. kosztów uzyskania decyzji środowiskowych, analiz technicznych, umów dzierżawy czy opłat za przyłączenie – wymaga odrębnej oceny. Przedstawiona przez organ argumentacja dotycząca związku wydatku z określonym przychodem może być jednak pomocna również przy ich kwalifikacji. 

Istotne jest także rozróżnienie sprzedaży samego projektu od sprzedaży udziałów w spółce celowej posiadającej projekt. Interpretacja odnosi się do pierwszego z tych modeli i jej wniosków nie należy automatycznie przenosić na transakcje udziałowe. 

Na co powinna zwrócić uwagę branża energetyczna? 

Z interpretacji wynikają istotne wskazówki dla inwestorów i deweloperów OZE: 

  • Model biznesowy ma znaczenie dla momentu rozpoznania kosztów podatkowych. Warto już na etapie ponoszenia wydatków dokumentować, czy projekt jest przeznaczony do samodzielnej realizacji i eksploatacji, czy do sprzedaży. 
  • Przy projektach przeznaczonych do sprzedaży istotna jest ewidencja kosztów w podziale na poszczególne inwestycje. Ułatwia ona wykazanie związku wydatków z konkretnym przychodem oraz prawidłowe ustalenie momentu ich potrącenia. 
  • Zmiana strategii inwestycyjnej powinna skutkować weryfikacją kwalifikacji podatkowej kosztów. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których wydatki zostały już rozpoznane w wyniku podatkowym. 
  • Sprzedaż projektu pomiędzy podmiotami powiązanymi wymaga uwzględnienia przepisów o cenach transferowych. Zgodnie z przepisami ustawy o CIT wynagrodzenie powinno odpowiadać warunkom rynkowym. Wartość projektu może przy tym istotnie różnić się od sumy poniesionych nakładów, m.in. ze względu na stopień jego zaawansowania, uzyskane pozwolenia i warunki przyłączenia oraz potencjał ekonomiczny inwestycji. 

 

Zobacz też