W dobie intensywnej modernizacji Sił Zbrojnych, polskie firmy z sektora Aerospace & Defense częściej niż kiedykolwiek realizują skomplikowane dostawy transgraniczne. Import uzbrojenia, komponentów czy części zamiennych to jednak nie tylko wyzwanie logistyczne, ale przede wszystkim „pole minowe” w zakresie przepisów celnych i podatkowych. Błąd w procedurze może skutkować nie tylko przestojem na granicy, ale i dotkliwymi sankcjami karno-skarbowymi.
Specyfika towarów o znaczeniu strategicznym
Obrót specjalny obejmuje towary ujęte w Wykazie Uzbrojenia oraz liście towarów podwójnego zastosowania (tzw. dual-use). Z perspektywy organów celno-skarbowych, każda taka transakcja jest poddawana rygorystycznej kontroli, która wykracza poza standardowe procedury handlowe.
Klasyfikacja taryfowa – fundament bezpieczeństwa
Kluczowym punktem zapalnym jest poprawna klasyfikacja towaru według kodów CN (Nomenklatury Scalonej). W branży zbrojeniowej granica między „częścią zamienną ogólnego przeznaczenia” a „komponentem dedykowanym do celów wojskowych” jest niezwykle cienka.
Błędne przypisanie kodu CN może prowadzić do zastosowania niewłaściwej stawki celnej oraz – co groźniejsze – do ominięcia wymogu posiadania odpowiednich zezwoleń (np. braku zgłoszenia towaru objętego obrotem strategicznym). Warto wystąpić o Wiążącą Informację Taryfową (WIT), która daje pewność prawną przy długofalowych kontraktach.
Należy mieć jednak na uwadze, że organy podatkowe potrafią odmówić wydania WIT, jeżeli wniosek dotyczy towaru, który jeszcze powstał i to nawet pomimo przesłania organom szczegółowego opisu i dokumentów towarzyszących. Takie odmowy są co prawda uchylane przez sądy administracyjne, ale powoduje to znaczne wydłużenie całego procesu uzyskania WIT.
VAT w imporcie uzbrojenia: Kto zapłaci podatek?
Import towarów z krajów trzecich (np. USA, Wielkiej Brytanii, Korei Południowej) wiąże się z obowiązkiem rozliczenia podatku VAT. W sektorze obronnym szczególną rolę odgrywa art. 33a ustawy o VAT, pozwalający na bezgotówkowe rozliczenie podatku z tytułu importu w deklaracji podatkowej (tzw. procedura uproszczona).
Skorzystanie z tego mechanizmu wymaga spełnienia szeregu warunków (m.in. brak zaległości w cłach i podatkach, posiadanie statusu AEO lub korzystanie z przedstawiciela celnego).
Warto podkreślić, że od początku 2026 r. procedura składania tego oświadczenia została znacznie sformalizowana. Dotychczas takie oświadczenie było składane w dowolnej formie do właściwego organu podatkowego. Obecnie komunikacja w tym zakresie odbywa się wyłącznie poprzez formularz WDWOS01, a sam wniosek można złożyć wyłącznie przez Platformę PUESC.
Uchybienie terminowi złożenia dokumentów potwierdzających rozliczenie skutkuje koniecznością zapłaty podatku wraz z odsetkami i groźbą sankcji z Kodeksu Karnego Skarbowego (KKS).
Cło i zwolnienia: Nie zawsze 0%
Choć wiele towarów o przeznaczeniu wojskowym korzysta z zawieszenia ceł na mocy rozporządzeń unijnych, proces ten nie jest automatyczny. Przy identyfikacji obowiązków w tym zakresie warto zwrócić uwagę na:
- Certyfikat Użytkownika Końcowego (End-User Certificate) – to kluczowy dokument. Jakiekolwiek rozbieżności między treścią certyfikatu a faktycznym odbiorcą towaru w Polsce mogą zablokować odprawę celną na tygodnie.
- Procedury specjalne – firmy zajmujące się serwisem sprzętu (MRO) powinny rozważyć korzystanie z uszlachetniania czynnego. Pozwala ono na przywóz części do naprawy bez konieczności uiszczania cła i VAT, pod warunkiem, że po serwisie towar opuści obszar celny UE.
Jak ograniczyć ryzyko
Zarządzanie cłem i VAT-em w obrocie specjalnym to nie tylko koszt, ale przede wszystkim zarządzanie ryzykiem. W obecnej sytuacji geopolitycznej organy skarbowe kładą szczególny nacisk na szczelność tego systemu, co oznacza, że „biznesowa elastyczność” musi ustąpić miejsca żelaznej dyscyplinie procedur. Ponadto sankcje karno-skarbowe w obrocie specjalnym są znacznie wyższe niż w handlu cywilnym, ze względu na aspekt bezpieczeństwa państwa.
Rekomendowane jest wdrożenie zarówno funkcjonującego i praktycznego Wewnętrznego Systemu Kontroli, jak i podatkowej checklisty dla importu towarów, gdzie współpracować będą ze sobą działy logistyczne, compliance i finansowo-księgowe. Nasze doświadczenia pokazują, że choć WSK wymagany jest ustawowo, często bywa martwą literą prawa w niektórych obszarach wymagających kontroli.
Marcin Książek
Manager
