NSA: Look-through approach w WHT możliwy, ale nie „po fakcie”

W wyroku z dnia 17 lutego 2026 r. (II FSK 1329/25) Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do możliwości stosowania koncepcji look-through approach (LTA) na gruncie podatku u źródła. NSA potwierdził, że w określonych przypadkach płatnik może powołać się na LTA i zastosować przepisy umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania właściwej dla rzeczywistego beneficjenta wypłacanej należności.

Jednocześnie Sąd podkreślił, że takie podejście wymaga spełnienia konkretnych warunków formalnych i dowodowych. Co istotne, nie jest wystarczające powołanie się na LTA dopiero na etapie kontroli lub postępowania podatkowego.

Tło sprawy i etapy postępowania

Sprawa dotyczyła polskiej spółki, która w 2013 r. wypłaciła skapitalizowane odsetki od pożyczek na rzecz podmiotu powiązanego z siedzibą w Szwecji. Spółka potraktowała te należności jako zwolnione z podatku u źródła na podstawie umowy polsko-szwedzkiej o unikaniu podwójnego opodatkowania. Warto w tym miejscu odnotować, że umowa ta należy do nielicznych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania przewidujących wyłączenie prawa państwa źródła do opodatkowania odsetek w miejsce obniżonych stawek podatkowych.

Zasadność zastosowania preferencji w podatku u źródła na podstawie umowy polsko-szwedzkiej została zweryfikowana przez organ podatkowy, który w decyzji wydanej w 2020 r. odmówił jej uznania ze względu na niespełnienie warunków. W ocenie organu szwedzki odbiorca odsetek nie był bowiem ich rzeczywistym właścicielem i pełnił jedynie funkcję pośrednika w udzielaniu pożyczek spółkom zależnym. Środki pochodziły natomiast od podmiotu dominującego z siedzibą w Luksemburgu.

W konsekwencji organ stwierdził, że polska spółka jako płatnik powinna była pobrać podatek u źródła od wypłaconych odsetek, bowiem podmiot otrzymujący należności nie był ich rzeczywistym właścicielem.

Spółka nie zgodziła się z tym stanowiskiem i skierowała skargę do sądu administracyjnego. Argumentowała, że w dacie wypłaty odsetek polska wersja językowa umowy polsko-szwedzkiej nie zawierała wymogu, aby odbiorca był rzeczywistym właścicielem otrzymywanych należności. Równolegle, spółka wskazywała również, że skoro rzeczywistym beneficjentem należności miał być podmiot luksemburski, możliwe powinno być zastosowanie postanowień umowy polsko-luksemburskiej zgodnie z koncepcją LTA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zgodził się z argumentacją spółki dotyczącą braku wymogu rzeczywistego beneficjenta w polskiej wersji UPO. Na tym etapie zasadniczy spór koncentrował się więc na rozbieżności językowej UPO, a nie na dopuszczalności LTA jako samodzielnej podstawie zastosowania innej umowy. Sprawa trafiła jednak do NSA, który w toku postępowania skierował pytanie do 7 sędziów. Uchwałą siedmiu sędziów NSA z dnia 28 października 2024 r. (sygn. akt II FPS 1/24) przesądzono, że polski płatnik był zobowiązany uwzględnić angielską wersję językową umowy polsko-szwedzkiej, w której znajdowało się odniesienie do faktycznego odbiorcy/beneficjenta („beneficially owned”). Zgodnie bowiem z umową w przypadku rozbieżności przy interpretacji rozstrzygający jest tekst angielski. W efekcie NSA wyrokiem z dnia 26 marca 2025 r. (sygn. akt II FSK 1173/21) uchylił korzystny wyrok WSA w Szczecinie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Konsekwencją tego rozstrzygnięcia było więc uzależnienie zastosowania preferencji wynikającej z umowy polsko-szwedzkiej od ustalenia, czy szwedzki odbiorca odsetek był ich rzeczywistym beneficjentem.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę spółki. Sąd uznał, że szwedzki podmiot nie był rzeczywistym beneficjentem wypłaconych odsetek, ponieważ pełnił jedynie funkcję pośredniczącą w strukturze finansowania. WSA odniósł się również do argumentacji spółki dotyczącej możliwości zastosowania umowy polsko-luksemburskiej. W tym zakresie sąd uznał, że koncepcja LTA nie mogła zostać zastosowana, ponieważ spółka nie powołała się na nią we właściwym momencie. Spółka wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku.

Stanowisko NSA

NSA nie zgodził się z argumentacją spółki. Sąd potwierdził, że koncepcja LTA może być co do zasady stosowana w podatku u źródła. Oznacza to, że płatnik może domagać się zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania właściwej nie dla bezpośredniego odbiorcy płatności, lecz dla jej rzeczywistego beneficjenta.

Jednocześnie NSA wskazał, że płatnik, który chce zastosować umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania właściwą nie dla bezpośredniego odbiorcy płatności, lecz dla podmiotu będącego jej rzeczywistym beneficjentem, powinien ujawnić taką kwalifikację już na etapie rozliczenia podatku u źródła. Innymi słowy, LTA powinno stanowić podstawę pierwotnej decyzji płatnika o niepobraniu podatku albo zastosowaniu preferencyjnej stawki, a nie argument podnoszony dopiero ex post, w reakcji na zakwestionowanie rozliczenia przez organ podatkowy.

Argumentacja NSA opiera się na charakterze obowiązków płatnika w podatku u źródła. Jeżeli podstawą zastosowania preferencji ma być status rzeczywistego beneficjenta innego niż formalny odbiorca należności, okoliczność ta powinna zostać wykazana już na etapie rozliczenia WHT i znaleźć odzwierciedlenie w składanych deklaracjach, informacjach, zawiadomieniach lub oświadczeniach podatkowych. NSA podkreślił również, że płatnik powinien wskazać rzeczywistego beneficjenta oraz wykazać tożsamość płatności przekazywanych pomiędzy podmiotami w strukturze. Bez udowodnienia, że chodzi o tę samą należność w sensie ekonomicznym i rodzajowym, brak jest podstaw do zastosowania umowy podatkowej właściwej dla podmiotu innego niż formalny odbiorca płatności.

W konsekwencji NSA przyjął, że powołanie się na LTA dopiero na etapie czynności podejmowanych przez organy podatkowe w celu weryfikacji obowiązków płatnika nie spełnia tych wymogów. Sąd potraktował więc LTA nie jako uniwersalny mechanizm sanowania wcześniejszego niepobrania podatku, lecz jako konstrukcję wymagającą uprzedniego, świadomego i udokumentowanego zastosowania przez płatnika przy rozliczeniu konkretnej płatności.

Znaczenie wyroku dla płatników

Omawiany wyrok ma istotne znaczenie dla płatników, ponieważ NSA potwierdził, że LTA może co do zasady znaleźć zastosowanie w rozliczeniach podatku u źródła. Jednocześnie Sąd wyraźnie wskazał, że skuteczne powołanie się na tę koncepcję wymaga odpowiedniego przygotowania już na etapie rozliczenia płatności. Płatnik powinien nie tylko wskazać rzeczywistego beneficjenta należności, lecz także wykazać zasadność zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania właściwej dla tego podmiotu, w tym tożsamość płatności przekazywanych w strukturze.

W praktyce oznacza to, że LTA może wspierać zastosowanie preferencji w WHT, ale nie powinno być traktowane jako argument podnoszony dopiero następczo, na etapie kontroli lub postępowania podatkowego, w celu uzasadnienia wcześniejszego niepobrania podatku. Płatnik powinien więc już na etapie wypłaty dysponować spójną analizą przepływu należności oraz dokumentacją potwierdzającą status rzeczywistego beneficjenta.