NSA porządkuje zasady zwolnienia dywidendowego: status rzeczywistego właściciela i efektywne opodatkowanie nie są warunkiem

Polska spółka akcyjna wypłaciła Funduszowi, za pośrednictwem domu maklerskiego, dywidendę, od której pobrano podatek u źródła w kwocie 901 740 zł. Fundusz wystąpił o jego zwrot, powołując się na zwolnienie z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT. Przysługuje ono, jeżeli odbiorca dywidendy jest spółką podlegającą w Polsce lub w innym państwie UE albo EOG opodatkowaniu od całości swoich dochodów, posiada bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w spółce wypłacającej nieprzerwanie przez 2 lata i nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania od całości swoich dochodów.

Organy zbadały strukturę właścicielską, zaplecze osobowe i majątkowe Funduszu oraz sposób podejmowania decyzji. Ustaliły, że Fundusz nie zatrudniał pracowników, nie miał własnego lokalu ani rzeczowych składników majątku – korzystał ze współdzielonego biura w Luksemburgu i z zewnętrznej obsługi administracyjnej. Dyrektorzy niebędący wspólnikami pełnili podobne funkcje w kilkudziesięciu innych spółkach, a strategiczne decyzje inwestycyjne i restrukturyzacyjne oraz decyzje dotyczące przepływów pieniężnych podejmowali wspólnicy.

Fundusz argumentował, że prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, a otrzymywane dywidendy przeznacza na dalsze inwestycje. Podkreślał też, że analogiczna struktura z alternatywną spółką inwestycyjną z siedzibą w Polsce dałaby ten sam skutek podatkowy – ulokowanie Funduszu w Luksemburgu nie przynosiło więc korzyści, której nie dałoby się osiągnąć w Polsce.

Stanowisko organów i WSA

Organy odmówiły zwrotu podatku u źródła z trzech powodów:

• brak efektywnego opodatkowania – Fundusz wprawdzie podlegał opodatkowaniu w Luksemburgu (potwierdzały to certyfikat rezydencji i zapłata minimalnego podatku od majątku netto), ale otrzymywane dywidendy były tam zwolnione; zdaniem organów warunkiem zwolnienia z podatku u źródła jest efektywne opodatkowanie dywidendy w Polsce albo w państwie odbiorcy;
• brak statusu rzeczywistego właściciela – Fundusz był jedynie formalnym odbiorcą dywidendy, nie mógł nią swobodnie dysponować, a o jej przeznaczeniu decydowali wspólnicy;
• sztuczność struktury w rozumieniu art. 22c ustawy o CIT – o czym świadczyć miały ograniczone zaplecze osobowe i majątkowe, powiązania z polskimi podmiotami oraz brak samodzielności przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych.

WSA w Lublinie podzielił to stanowisko i oddalił skargę Funduszu, uznając, że skorzystanie ze zwolnienia było głównym celem transakcji, a sposób działania Funduszu miał charakter sztuczny.

Stanowisko NSA

Status rzeczywistego właściciela nie jest warunkiem zwolnienia dywidendowego

Jednym z najważniejszych elementów wyroku jest stanowisko NSA dotyczące statusu rzeczywistego właściciela dywidendy. NSA stwierdził, że art. 22 ust. 4 ustawy o CIT nie uzależnia zwolnienia dywidendowego od posiadania przez odbiorcę statusu rzeczywistego właściciela.

Zdaniem Sądu przepisy regulujące zwolnienie dywidendowe nie przewidują takiego warunku. Sam fakt, że art. 22 ust. 4 pkt 2 ustawy o CIT posługuje się pojęciem „spółki uzyskującej dochody (przychody) z dywidend”, nie oznacza, że odbiorca dywidendy musi jednocześnie spełniać definicję rzeczywistego właściciela z art. 4a pkt 29 ustawy o CIT.

Za takim podejściem przemawia również konstrukcja przepisów ustawy o CIT. W przypadku zwolnienia dotyczącego odsetek i należności licencyjnych ustawodawca wprost wskazał wymóg posiadania statusu rzeczywistego właściciela. Analogicznego zastrzeżenia nie wprowadzono natomiast w regulacjach dotyczących dywidend. W ocenie NSA brak takiego wymogu nie może zostać uzupełniony w drodze wykładni przepisów przez organy podatkowe.

Wyrok wpisuje się w kształtującą się linię orzeczniczą NSA, widoczną m.in. w wyrokach z 13 sierpnia 2025 r. (II FSK 1510/22) oraz z 3 lutego 2026 r. (II FSK 674/25). W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie NSA uznał, że rozstrzyganie, czy Fundusz był rzeczywistym właścicielem otrzymanej dywidendy, nie było konieczne dla oceny prawa do zwolnienia.

Brak podatku od dywidendy w państwie odbiorcy nie przekreśla polskiego zwolnienia

NSA nie zgodził się również z przyjętym przez organy założeniem, że zastosowanie zwolnienia w Polsce powinno być uzależnione od faktycznego opodatkowania dywidendy w państwie siedziby jej odbiorcy.

Warunek wynikający z art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT dotyczy bowiem sytuacji, w której odbiorca korzysta ze zwolnienia obejmującego całość jego dochodów, niezależnie od źródła ich uzyskania. Jest to zatem warunek odnoszący się do zwolnienia o charakterze podmiotowym. Czym innym jest natomiast zwolnienie przedmiotowe odnoszące się do określonej kategorii przychodów lub dochodów – w tym przypadku do dywidend.

W praktyce oznacza to, że brak podatku od konkretnej dywidendy w państwie odbiorcy nie prowadzi automatycznie do utraty prawa do zwolnienia z WHT w Polsce. Dotyczy to również sytuacji, w której dochody dywidendowe stanowią dominującą lub nawet jedyną kategorię przychodów danego podmiotu. Istotny jest charakter stosowanego zwolnienia, a nie sam fakt, że w danym roku podatnik nie zapłacił podatku.

Podejście NSA pozostaje przy tym zgodne z interpretacją ogólną Ministra Finansów z 15 listopada 2024 r. (nr DD9.8202.1.2024).

Art. 22c nie może być stosowany na podstawie ogólnych podejrzeń o optymalizację

Najbardziej indywidualnej oceny wymagała kwestia zastosowania art. 22c ustawy o CIT. NSA zwrócił uwagę, że argumenty organów mające świadczyć o sztuczności struktury były częściowo wykorzystywane wcześniej do uzasadnienia braku statusu rzeczywistego właściciela. Tymczasem skoro status rzeczywistego właściciela nie stanowi warunku zastosowania zwolnienia dywidendowego, okoliczności te powinny zostać ocenione odrębnie – właśnie z perspektywy przesłanek klauzuli z art. 22c.

W analizowanej strukturze dywidenda była wypłacana pomiędzy podmiotami z siedzibą w UE, które co do zasady mieściły się w zakresie regulacji dotyczących zwolnienia dywidendowego. Co więcej, ewentualna późniejsza wypłata środków do wspólników Funduszu będących osobami fizycznymi podlegałaby opodatkowaniu.

NSA podkreślił w tym kontekście znaczenie celu dyrektywy unijnej Parent-Subsidiary. Jej zadaniem jest ograniczenie ekonomicznego podwójnego lub wielokrotnego opodatkowania zysków przekazywanych pomiędzy spółkami z różnych państw członkowskich, a nie zapewnienie definitywnego braku opodatkowania dywidendy na każdym poziomie struktury.

Zdaniem Sądu organy nie wykazały w sposób wystarczająco konkretny, na czym w rozpatrywanej strukturze miała polegać niedozwolona korzyść podatkowa. Samo odwołanie się do „optymalizacji podatkowej” nie może zastępować analizy rzeczywistych skutków struktury oraz celu podejmowanych działań. Istotne było również to, że organy nie odniosły się przekonująco do argumentu Funduszu, zgodnie z którym wykorzystanie polskiej alternatywnej spółki inwestycyjnej mogłoby prowadzić do porównywalnego rezultatu podatkowego.

W konsekwencji sama lokalizacja podmiotu holdingowego w Luksemburgu ani funkcjonowanie w ramach określonej struktury właścicielskiej nie przesądzają jeszcze o zastosowaniu art. 22c ustawy o CIT.

Substrat należy oceniać z uwzględnieniem charakteru działalności

NSA odniósł się również do argumentów dotyczących ograniczonego zaplecza osobowego i majątkowego Funduszu. W tym zakresie wskazał, że zakres wymaganej infrastruktury powinien być oceniany z uwzględnieniem rodzaju działalności prowadzonej przez konkretny podmiot. Innego zaplecza wymaga bowiem działalność operacyjna, a innego działalność inwestycyjna lub holdingowa.

Sąd zwrócił ponadto uwagę na niespójność w argumentacji organów. Z jednej strony same opisywały działalność Funduszu jako lokowanie środków zgodnie z przyjętą polityką inwestycyjną, z drugiej natomiast traktowały jego ograniczone zaplecze jako argument przemawiający za brakiem rzeczywistej działalności gospodarczej. Ocena „substratu” nie powinna być więc dokonywana według jednego, uniwersalnego wzorca, lecz w odniesieniu do funkcji faktycznie wykonywanych przez dany podmiot.

Wyrok potwierdza, że zastosowanie zwolnienia dywidendowego nie wymaga ani statusu rzeczywistego właściciela po stronie odbiorcy, ani efektywnego opodatkowania dywidendy w państwie jego siedziby. Odmowa zwolnienia na podstawie art. 22c ustawy o CIT wymaga natomiast wykazania, na czym konkretnie polega nadużycie i dlaczego pozostaje ono w sprzeczności z celem dyrektywy Parent-Subsidiary – powiązania między podmiotami i ograniczone zaplecze holdingu same w sobie nie wystarczą.

Warto przy tym pamiętać, że trzy dni wcześniej, w wyroku z 3 lutego 2026 r. (II FSK 674/25), NSA – przy tożsamym poglądzie co do rzeczywistego właściciela – podzielił ocenę organów o sztuczności struktury innego luksemburskiego funduszu i braku prawa do zwolnienia na podstawie art. 22c ustawy o CIT. O wyniku sporu przesądza więc jakość ustaleń organów co do sztuczności struktury, a nie sam fakt funkcjonowania zagranicznego holdingu.