Projekt nowelizacji ustawy GLOBE

W dniu 13 lutego 2026 r. opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych oraz niektórych innych ustaw.

Rządowy projekt nowelizacji ma na celu doprecyzowanie istniejących regulacji, usunięcie wątpliwości interpretacyjnych oraz dostosowanie polskich przepisów do standardów OECD.   

Baza dla nowelizacji 

Proponowane zmiany ukierunkowane są głównie na: 

• Implementację tzw. Wytycznych Administracyjnych z czerwca 2024 r. (OECD (2024), Tax Challenges Arising from the Digitalisation of the Economy – Administrative Guidance on the Global Anti-Base Erosion Model Rules (Pillar Two), June 2024, OECD/G20 Inclusive Framework on BEPS, OECD, Paris), które dotyczą głównie:
  • różnic pomiędzy wartościami stosowanymi na cele Pillar 2 a wartościami bilansowymi;
  • doprecyzowania zasad alokacji podatków centrali do stałego zakładu;
  • alokacji zysków i podatków w przypadku jednostek pośredniczących; 

• Wdrożenie tzw. Wytycznych Administracyjnych ze stycznia 2025 r. (OECD (2025), Tax Challenges Arising from the Digitalisation of the Economy – Administrative Guidance on Article 9.1 of the Global Anti-Base Erosion Model Rules, OECD/G20 Inclusive Framework on BEPS, OECD, Paris), które dotyczą głównie:
  •  zasady rozpoznawania aktywów z tytułu podatku odroczonego wynikających z otrzymanych ulg podatkowych; 

• Doprecyzowanie funkcjonujących przepisów, w tym: 
  • art. 148 nowelizowanej ustawy w celu zapewnienia ich jednoznacznej wykładni zgodnej z Wytycznymi w zakresie bezpiecznych przystani (OECD (2020), Safe Harbours and Penalty Relief: Global Anti-Base Erosion Rules (Pillar Two), OECD/G20 Inclusive Framework on BEPS, OECD, Paris),  
  • przepisów proceduralnych dotyczących składania informacji GloBE i zeznań;
  • warunków stosowania jednolitych standardów rachunkowości na potrzeby art. 29 nowelizowanej ustawy.  

Główne zmiany 

Ustawodawca podatkowy zaproponował szereg zmian, wśród których wyróżnić należy w szczególności następujące: 

Zmiana art. 29 oraz dodanie art. 153a – uproszczenia dotyczące standardów rachunkowości wykorzystywanych do obliczenia krajowego podatku wyrównawczego (QDMTT). 

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 29 ustawy, na potrzeby Pillar II księgi statutowe muszą być prowadzone zgodnie z ustawą o rachunkowości (UoR). Jednakże, art. 29 ust. 2 wprowadza w tym przypadku wyjątek, zgodnie z którym, jeżeli chociaż jeden podatnik z danej grupy jest obowiązany zgodnie z przepisami prawa do stosowania MSR/MSSF, podatnicy tej grupy w celu obliczenia krajowego podatku wyrównawczego uwzględniają pozycje ujęte w księgach prowadzonych na podstawie ustawy o rachunkowości i sprawozdaniach finansowych sporządzanych na podstawie MSR/MSSF. 

Omawiany projekt nowelizacji utrzymuje jako zasadę ogólną prowadzenie ksiąg w oparciu o UoR. Jednocześnie, w proponowanym art. 153a ustawodawca wprowadza istotne uproszczenie dot. warunku jednolitego standardu rachunkowości, który wymaga stosowania tych samych standardów księgowych przez wszystkich podatników QDMTT. Warunek ten ma być uznany za spełniony również, gdy niektóre jednostki stosują KSR, jeśli spełnione zostaną (kumulatywnie) następujące warunki:  

• wszyscy podatnicy w grupie obliczą QDMTT na podstawie MSR/MSSF;
• podatnicy, którzy sporządzają sprawozdania według KSR, dokonają obliczeń QDMTT na podstawie pakietu konsolidacyjnego (przygotowywanego wg MSR/MSSF);
• pakiety konsolidacyjne będą podlegały badaniu przez audytora, zapewniając spójność i wiarygodność danych;
• MSR/MSSF był dominującym standardem rachunkowości w grupie w ostatnich 5 latach podatkowych.  

W praktyce oznacza to możliwość wykorzystania pakietów konsolidacyjnych bez konieczności zmiany standardu sprawozdań finansowych. 

Takie będą zobowiązane do ujednolicenia standard rachunkowości do MSR do końca 2028 r. Do tego momentu kalkulacje dla celów Pillar II będą oparte o pakiety konsolidacyjne. 

Jednocześnie proponuje się utrzymanie wymogu ujednolicenia roku obrachunkowego z jednostką dominującą najwyższego szczebla (ultimate parent entity).  

Przeliczanie aktywów i rezerw na podatek odroczony od zdarzeń, które w związku z Pillar II są ujmowane w kalkulacji przedmiotowego podatku inaczej niż w księgach rachunkowych. 

Proponowana nowelizacja wprowadza (w oparciu o Wytyczne z czerwca 2024 r.) obowiązek przeliczania aktywów i rezerw na podatek odroczony od zdarzeń, które na podstawie przepisów o Pillar II są ujmowane w kalkulacji tegoż podatku inaczej niż w księgach rachunkowych. Przykładowo, sytuacja taka może wystąpić, gdy podatnik wybierze, iż zyski lub straty kapitałowe będzie ujmował dla celów Pillar II zgodnie z zasadą realizacji, a nie zgodnie z wycenami przygotowywanymi dla celów rachunkowych. W takiej sytuacji aktywo lub rezerwa z tytułu podatku odroczonego powinna zostać przeliczona również wg wartości zysków lub strat kapitałowych dla wybranej zasady realizacji.  

Wytyczne OECD ze stycznia 2025 r. – porozumienia rządowe 

Proponowana nowelizacja ogranicza wpływ tzw. porozumień rządowych (obejmujących każde porozumienie, orzeczenie, decyzja, interpretacja, dekret, grant, dotacja lub podobne narzędzie, układ, uzgodnienie lub ustalenie zawarte z administracją państwową lub samorządową, lub wydane albo udzielone przez tę administrację) w zakresie podatków odroczonych tworzonych od takich zdarzeń. 

Na mocy art. 130a ust. 5 i 6 ustawy, główne zachęty podatkowe dostępne w Polsce (zwolnienie od podatku dochodowego na mocy decyzji o wsparciu w Polskiej Strefie Inwestycji oraz ulga badawczo-rozwojowa) nie stanowią porozumienia rządowego. Funkcjonują one bowiem dłużej niż przepisy o Pillar II.  

Switch-off rule  

Opublikowany projekt nowelizacji zakłada ważną zmianę dla grup kapitałowych, które będą stosować zasadę globalnego podatku minimalnego w Polsce (Income Inclusion Rule – IRR), wprowadzając zasadę switch-off rule. 

Ma ona ograniczać zasadę, wg której prowadzenie krajowego podatku wyrównawczego (Qualified Domestic Top-Up Tax – QDTT) w jurysdykcji zależnej miało pozwolić na tzw. QDMTT Safe Harbour, tj. przejście na metodę wyłączenia – jurysdykcja właściciela nie musiała wówczas kalkulować podatku wyrównawczego na podstawie własnych regulacji, skoro zastosowanie znajdują przepisy w jurysdykcji spółki zależnej. 

Zasada switch-off rule wprowadza dodatkowe warunki dla faktycznego zastosowania metody wyłączenia. W uzasadnieniu do projektu nowelizacji wymieniono następujące odstępstwa: 

• dla każdej bezpaństwowej jednostki składowej będącej jednostką pośredniczącą, nieobjętej QDMTT w danej jurysdykcji;
• dla jurysdykcji, która w ramach QDMTT nie nakłada zobowiązania podatkowego na jednostki pośredniczące będące jednostkami dominującymi najwyższego szczebla;
• dla jurysdykcji, która w ramach QDMTT nie nakłada zobowiązania podatkowego na jednostki pośredniczące obowiązane do stosowania IIR;
• dla jurysdykcji, która nie obejmuje QDMTT jednostek składowych w początkowym okresie działalności grupy;
• dla jednostek inwestycyjnych lub ubezpieczeniowych jednostek inwestycyjnych nieobjętych QDMTT w danej jurysdykcji;
• dla jednostek joint venture oraz jednostek zależnych joint venture, na które nie nałożono QDMTT w danej jurysdykcji;
• dla jurysdykcji, jeżeli jurysdykcja ta nie obejmuje QDMTT jednostek sekurytyzacyjnych;
• dla jurysdykcji, jeżeli jurysdykcja ta w ramach QDMTT pozwala na uwzględnienie lub uwzględnienie w niewłaściwej wysokości lub okresie, aktywów i rezerw z tytułu podatku odroczonego, o których mowa w art. 130a i 130b. 

Zastosowanie QDMTT safe harbour przez polskie grupy kapitałowe będzie zatem wymagało analizy stanu prawnego w jurysdykcjach zależnych (szczególnie z perspektywy statusu implementacji właściwych Wytycznych OECD).  

Przesunięcie roku przejściowego 

Projekt nowelizacji zakłada przesunięcie tzw. roku przejściowego (pierwszego roku stosowania przepisów o Pillar II) do czasu zaprzestania korzystania z przepisów o tymczasowej bezpiecznej przystani CBC-R. 

Proponowane brzmienie ustawy nowelizującej wprowadza szereg uproszczeń.  

Jednakże skorzystanie z nich wymaga pogłębionej analizy. Przykładowo, jak się wydaje ważna dla polskich podatników zmiana dotycząca art. 29 ustawy i możliwość korzystania z MSR, może wymagać podjęcia działań ukierunkowanych na ujednolicenie standardów rachunkowości w grupie (aby zapewnić ich zgodność z wymogami stawianymi przez ustawodawcę).