Wsparcie dla przedsiębiorstw z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności

Rosnące znaczenie bezpieczeństwa i odporności gospodarki sprawia, że technologie rozwijane dotychczas z myślą o zastosowaniach cywilnych coraz częściej znajdują zastosowanie również w sektorze obronnym.

Dotyczy to m.in. rozwiązań z zakresu sztucznej inteligencji, robotyki, cyberbezpieczeństwa, technologii kosmicznych, zaawansowanych materiałów czy magazynowania energii. Pożyczka z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności odpowiada na ten trend, oferując preferencyjne finansowanie nie tylko producentom sprzętu wojskowego, ale także przedsiębiorcom rozwijającym technologie podwójnego zastosowania (dual-use) oraz realizującym inne inwestycje wzmacniające bezpieczeństwo państwa i odporność gospodarki.

Pożyczka z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności to nowy instrument finansowy uruchomiony przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Jego celem jest wspieranie inwestycji, które zwiększają bezpieczeństwo państwa oraz wzmacniają odporność polskiej gospodarki. Finansowanie może zostać przeznaczone m.in. na rozwój zdolności produkcyjnych przedsiębiorstw, projekty z zakresu cyberbezpieczeństwa, ochrony infrastruktury krytycznej, bezpieczeństwa dostaw energii oraz rozwój technologii obronnych i produktów podwójnego zastosowania (dual-use).

Instrument ma formę preferencyjnej pożyczki udzielanej przez BGK. Przedsiębiorcy mogą uzyskać finansowanie sięgające nawet 100% kosztów kwalifikowalnych netto projektu. Kwota pożyczki wynosi od 10 mln zł, a w przypadku projektów z sektora energetycznego – od 100 mln zł, do maksymalnie 300 mln zł. Oprocentowanie jest stałe i wynosi co najmniej 1% w skali roku, przy czym ostateczne warunki finansowania są ustalane indywidualnie na podstawie oceny projektu oraz zdolności kredytowej wnioskodawcy.

Okres spłaty może wynosić do 10 lat dla pożyczek o wartości do 50 mln zł oraz do 20 lat dla wyższych kwot. Program przewiduje również możliwość skorzystania z karencji w spłacie kapitału przez okres do 12 miesięcy od zakończenia realizacji inwestycji.

Nabór prowadzony jest w trybie ciągłym, dlatego przedsiębiorcy mogą składać wnioski do czasu wyczerpania środków lub zamknięcia naboru przez BGK. Samo złożenie wniosku nie oznacza jednak przyznania finansowania. Każdy projekt podlega ocenie, obejmującej weryfikację zgodności z warunkami programu, analizę ekonomiczno-finansową oraz ocenę zdolności kredytowej przedsiębiorcy. Dopiero pozytywny wynik całego procesu pozwala na zawarcie umowy pożyczki.

Kto może ubiegać się o pożyczkę?

Pożyczka z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności jest dostępna dla przedsiębiorców każdej wielkości – od mikroprzedsiębiorstw po duże firmy. Sam status przedsiębiorcy nie przesądza jednak o możliwości uzyskania finansowania. Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim charakter planowanej inwestycji oraz spełnienie warunków określonych w zasadach naboru.

Co do zasady wniosek składa przedsiębiorca realizujący projekt. W niektórych przypadkach możliwe jest jednak finansowanie inwestycji za pośrednictwem spółki dominującej lub właścicielskiej. Takie rozwiązanie wymaga odpowiedniego przygotowania struktury projektu oraz sposobu rozliczania środków, dlatego już na etapie planowania inwestycji warto zweryfikować, który model będzie właściwy w danym przypadku.

Jednym z najważniejszych warunków uzyskania pożyczki jest realizacja nowego projektu. Oznacza to, że inwestycja nie może zostać rozpoczęta przed złożeniem wniosku. W praktyce właściwe ustalenie momentu rozpoczęcia projektu często budzi wątpliwości, zwłaszcza gdy przedsiębiorca prowadzi już prace przygotowawcze, uzyskuje decyzje administracyjne lub negocjuje umowy z wykonawcami. Błędna ocena tego momentu może skutkować utratą możliwości uzyskania finansowania, dlatego warto przeanalizować tę kwestię jeszcze przed rozpoczęciem procesu aplikacyjnego.

Pożyczka FBiO ma charakter zwrotny, dlatego – podobnie jak w przypadku finansowania bankowego – BGK ocenia również zdolność przedsiębiorcy do realizacji inwestycji i spłaty zobowiązania. Analizie podlega m.in. sytuacja finansowa firmy, źródła finansowania projektu, prognozy finansowe oraz proponowane zabezpieczenia. Nawet dobrze przygotowana inwestycja wymaga więc odpowiedniego uzasadnienia również od strony finansowej.

W praktyce przygotowanie projektu do złożenia wniosku nie sprowadza się do sprawdzenia, czy przedsiębiorca należy do grupy uprawnionych wnioskodawców. Równie istotna jest analiza kwalifikowalności inwestycji, sposobu jej finansowania oraz spełnienia wymagań formalnych. To właśnie na tym etapie najczęściej pojawiają się kwestie, które warto zweryfikować jeszcze przed rozpoczęciem prac nad dokumentacją.

Jakie inwestycje mogą otrzymać finansowanie?

Jednym z najczęściej pojawiających się pytań jest to, czy Pożyczka FBiO jest instrumentem przeznaczonym wyłącznie dla producentów uzbrojenia. Odpowiedź brzmi: nie.

Pożyczka FBiO obejmuje znacznie szerszy zakres inwestycji, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Program nie ogranicza się wyłącznie do projektów realizowanych przez producentów uzbrojenia. Obejmuje również przedsięwzięcia związane z cyberbezpieczeństwem, infrastrukturą krytyczną, bezpieczeństwem dostaw energii, ciągłością świadczenia kluczowych usług oraz technologiami podwójnego zastosowania (dual-use). Dzięki temu z instrumentu mogą skorzystać przedsiębiorcy działający w wielu różnych sektorach gospodarki, o ile planowana inwestycja wpisuje się w zakres programu.

Program obejmuje pięć podstawowych kategorii przedsięwzięć.

• Pierwsza z nich dotyczy rozwoju produkcji sprzętu wojskowego oraz produktów podwójnego zastosowania (dual-use). To obecnie jedna z najbardziej interesujących kategorii, ponieważ obejmuje technologie wykorzystywane zarówno w sektorze cywilnym, jak i obronnym.
• Drugą grupę stanowią inwestycje zwiększające bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej i paliw. Warto jednak pamiętać, że program nie finansuje przedsięwzięć polegających na produkcji energii, produkcji paliw ani wydobyciu surowców. Celem jest zwiększenie odporności systemu dostaw, a nie rozwój działalności wytwórczej.
• Wsparciem mogą zostać objęte również projekty związane z ochroną infrastruktury krytycznej oraz przedsięwzięcia zapewniające ciągłość świadczenia usług niezbędnych w sytuacjach kryzysowych, w szczególności w obszarze łączności, usług teleinformatycznych i transportu.
• Odrębną kategorię stanowią inwestycje z zakresu cyberbezpieczeństwa, których celem jest zwiększenie odporności przedsiębiorstw i infrastruktury na zagrożenia cyfrowe.

Jednym z kluczowych elementów przygotowania projektu jest jego właściwa kwalifikacja już na początku prac. Pozwala to prawidłowo określić zakres wymaganej dokumentacji, odpowiednio zaplanować proces przygotowania wniosku oraz skupić się na aspektach, które będą miały największe znaczenie podczas oceny projektu.

Przyporządkowanie inwestycji do jednej z pięciu kategorii stanowi dopiero pierwszy etap oceny. BGK weryfikuje również spełnienie pozostałych warunków programu, a w przypadku projektów dotyczących produkcji sprzętu wojskowego i produktów podwójnego zastosowania – także zgodność z Listą A oraz spełnienie wymagań określonych w Liście B. Dlatego analizę kwalifikowalności projektu warto przeprowadzić jeszcze przed rozpoczęciem przygotowywania dokumentacji aplikacyjnej.

Projekty dual-use

Pożyczka FBiO może stanowić atrakcyjne źródło finansowania nie tylko dla producentów sprzętu wojskowego, ale również przedsiębiorców rozwijających technologie podwójnego zastosowania (dual-use). W praktyce są to rozwiązania, które znajdują zastosowanie zarówno w sektorze cywilnym, jak i obronnym. Dla wielu firm może to oznaczać możliwość sfinansowania inwestycji, które dotychczas nie były kojarzone z rynkiem obronnym. W przypadku tej kategorii projektów BGK stosuje dodatkową ocenę, obejmującą zarówno charakter rozwijanej technologii, jak i doświadczenie przedsiębiorcy. Weryfikacja odbywa się na podstawie dwóch dokumentów – Listy A i Listy B.

Lista A wskazuje obszary technologiczne uznane za istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa i obronności. Nie jest to katalog konkretnych produktów ani branż, lecz zestaw priorytetowych technologii i ich zastosowań, które mogą zostać objęte finansowaniem. Obejmuje następujące obszary:

• sztuczna inteligencja,
• systemy autonomiczne,
• technologie kwantowe,
• technologie systemów artyleryjskich i rakietowych,
• technologie kosmiczne i satelitarne,
• sensory,
• biotechnologie,
• technologie materiałowe i wytwarzania,
• źródła zasilania i technologie magazynowania energii.

Ocenie podlega więc przede wszystkim technologia rozwijana w ramach projektu oraz jej zastosowanie, a nie sama nazwa produktu czy profil działalności przedsiębiorcy.

Lista B – doświadczenie przedsiębiorcy. Drugim elementem oceny jest doświadczenie przedsiębiorcy w obszarze obronności lub technologii dual-use. Może ono wynikać z udziału w krajowych i międzynarodowych programach wspierających rozwój innowacyjnych technologii, współpracy z sektorem obronnym lub realizacji projektów na jego rzecz. Za spełnienie tego warunku uznawane jest m.in. doświadczenie wynikające z:

• realizacji zadań w ramach Instrumentu SAFE (Security Action for Europe),
• programu Tarcza Wschód,
• unijnych programów wspierających obronność i technologie dual-use,
• Akceleratora IDABootcamp,
• programu MILTECH (NCBR Akces),
• Akceleratora NATO DIANA,
• hackathonów EUDIS lub organizowanych pod patronatem Ministerstwa Obrony Narodowej,
• innych programów finansowych dedykowanych obronności i technologiom dual-use oraz realizacji kontraktów dla przemysłu zbrojeniowego.

Ocena projektów dual-use opiera się na dwóch uzupełniających się elementach. Z jednej strony analizowana jest zgodność planowanej technologii z obszarami wskazanymi w Liście A, z drugiej – doświadczenie przedsiębiorcy potwierdzane zgodnie z Listą B. Spełnienie obu warunków otwiera możliwość ubiegania się o finansowanie w tej kategorii projektów.

Warto przeanalizować oba dokumenty już na etapie planowania inwestycji. Pozwala to odpowiednio przygotować projekt, właściwie opisać rozwijaną technologię i od początku zgromadzić informacje potwierdzające spełnienie wymagań programu. Dzięki temu proces przygotowania wniosku przebiega sprawniej, a przedsiębiorca może skoncentrować się na zaprezentowaniu potencjału swojej inwestycji.

Jak przygotować projekt do złożenia wniosku?

Dobrze przygotowany projekt to znacznie więcej niż poprawnie wypełniony formularz. W praktyce największą część pracy stanowi uporządkowanie założeń inwestycji i zebranie informacji, które pozwolą kompleksowo przedstawić jej zakres, cele oraz sposób finansowania.

• Już na etapie planowania warto precyzyjnie określić zakres przedsięwzięcia, planowane efekty, harmonogram realizacji i budżet. Elementy te powinny tworzyć spójną całość – harmonogram powinien odpowiadać rzeczywistemu przebiegowi inwestycji, a planowane wydatki i źródła finansowania odzwierciedlać sposób jej realizacji.
• Równie ważne jest odpowiednie przygotowanie części finansowej. Poza określeniem kwoty pożyczki przedsiębiorca przedstawia również informacje o pozostałych źródłach finansowania oraz prognozy finansowe, które pozwalają ocenić możliwość realizacji inwestycji i obsługi finansowania.
• W przypadku projektów dotyczących produkcji sprzętu wojskowego lub technologii dual-use warto już na początku zweryfikować zgodność projektu z Listą A oraz przygotować dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w Liście B. Pozwala to sprawniej zaplanować dalsze prace nad dokumentacją i uniknąć konieczności uzupełniania informacji na późniejszych etapach.
• Na etapie przygotowania projektu warto również uwzględnić wymagania związane z zasadą DNSH (Do No Significant Harm), czyli obowiązkiem wykazania, że planowana inwestycja nie powoduje znaczących szkód dla środowiska. W praktyce wymaga to przygotowania dokumentacji oraz złożenia stosownych oświadczeń. Odpowiednio wczesne opracowanie niezbędnych analiz i dokumentów ułatwia późniejsze skompletowanie wniosku i zachowanie spójności całej dokumentacji.

Ostatecznie o jakości wniosku decyduje nie liczba załączników, lecz konsekwencja w przedstawieniu projektu. Opis inwestycji, harmonogram, budżet, źródła finansowania oraz prognozy finansowe powinny wzajemnie się uzupełniać i tworzyć spójny obraz planowanego przedsięwzięcia. Taka dokumentacja ułatwia sprawną ocenę projektu i pozwala skoncentrować uwagę na jego potencjale.

O czym warto pamiętać przed złożeniem wniosku?

Pożyczka z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności jest instrumentem o charakterze inwestycyjnym. Oznacza to, że ocenie podlega nie tylko sam pomysł na przedsięwzięcie, ale również stopień jego przygotowania do realizacji. Im bardziej zaawansowane są prace nad projektem, tym łatwiej wykazać jego wykonalność oraz przedstawić wiarygodny harmonogram i budżet inwestycji.

• Szczególną uwagę należy zwrócić na moment rozpoczęcia projektu. Przed podpisaniem pierwszych umów dotyczących realizacji inwestycji warto zweryfikować, czy zostaną spełnione przesłanki uznania projektu za rozpoczęty. W przypadku tego instrumentu ma to kluczowe znaczenie dla możliwości uzyskania finansowania. Jednocześnie przepisy wyraźnie wskazują, że samo przygotowanie inwestycji, w tym opracowanie dokumentacji projektowej, uzyskanie decyzji administracyjnych czy zakup nieruchomości, nie oznacza rozpoczęcia projektu.
• Przedsiębiorcy planujący ubieganie się o wsparcie powinni również odpowiednio wcześnie ustalić, na jakiej podstawie będzie udzielana pomoc. W zależności od projektu finansowanie może stanowić pomoc publiczną, pomoc de minimis albo wsparcie niestanowiące pomocy publicznej. Wybór właściwej podstawy ma wpływ na zakres wymaganych informacji i dokumentów, które należy dołączyć do wniosku.
• W przypadku projektów dual-use warto jeszcze przed rozpoczęciem przygotowywania dokumentacji zweryfikować dwie kwestie. Pierwsza dotyczy zgodności planowanej technologii z obszarami wskazanymi w Liście A. Druga odnosi się do możliwości wykazania doświadczenia wymaganego w Liście B. Jeżeli już na tym etapie okaże się, że projekt nie spełnia jednego z tych warunków, warto rozważyć zmianę zakresu inwestycji lub pozyskanie innej formy wsparcia.
• Nie można również pominąć obowiązków związanych z ochroną środowiska. Każdy projekt musi być zgodny z zasadą DNSH (warunek środowiskowy Do No Significant Harm – nie czyń poważnych szkód), a przedsiębiorca zobowiązany jest do przedstawienia odpowiednich dokumentów potwierdzających spełnienie tego wymogu. Warto uwzględnić czas potrzebny na ich przygotowanie już na etapie planowania harmonogramu prac nad wnioskiem.

Odpowiednie przygotowanie projektu przed rozpoczęciem procesu aplikacyjnego pozwala nie tylko ograniczyć ryzyko konieczności uzupełniania dokumentacji, ale również usprawnia ocenę prowadzoną przez BGK. W praktyce największe znaczenie ma spójność wszystkich elementów wniosku – od opisu inwestycji, przez harmonogram i budżet, aż po dokumenty potwierdzające spełnienie warunków programu.

Kiedy warto rozważyć Pożyczkę z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności?

Ze względu na minimalną wartość pożyczki (10 mln zł) program najlepiej sprawdza się przy inwestycjach wymagających znaczących nakładów finansowych. Dla wielu przedsiębiorców realizujących ambitne projekty może stanowić jednak jedno z najatrakcyjniejszych dostępnych źródeł preferencyjnego finansowania.

Szczególnie interesująca może być dla przedsiębiorców rozwijających technologie podwójnego zastosowania. W ostatnich latach wiele firm projektowało rozwiązania z myślą o zastosowaniach cywilnych, które mogą znaleźć wykorzystanie również w sektorze obronnym. Program daje możliwość finansowania takich inwestycji, pod warunkiem spełnienia wymagań dotyczących rodzaju technologii oraz doświadczenia przedsiębiorcy.

Instrument może być również atrakcyjny dla przedsiębiorstw planujących inwestycje związane z cyberbezpieczeństwem, ochroną infrastruktury krytycznej, zapewnieniem ciągłości usług teleinformatycznych lub transportowych oraz zwiększeniem bezpieczeństwa dostaw energii i paliw. W tych obszarach program nie przewiduje dodatkowych wymagań w postaci Listy A i Listy B, jednak nadal konieczne jest wykazanie zgodności projektu z warunkami programu oraz pozytywne przejście oceny prowadzonej przez BGK.

Pożyczka z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności jest jednym z największych obecnie instrumentów preferencyjnego finansowania inwestycji dostępnych dla przedsiębiorców. Ze względu na możliwość finansowania projektów o wartości do 300 mln zł oraz preferencyjne warunki oprocentowania może stanowić atrakcyjne źródło kapitału dla firm realizujących strategiczne inwestycje. Jednocześnie zakres informacji wymaganych przez BGK oraz proces oceny sprawiają, że odpowiednie przygotowanie projektu jeszcze przed złożeniem wniosku ma istotne znaczenie dla sprawnego przeprowadzenia całej procedury.