Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w dwóch wyrokach z 13 sierpnia 2026 r. odniósł się do zasad opodatkowania podatkiem od nieruchomości obiektów wchodzących w skład systemu odwodnienia kopalni. Sprawy dotyczyły wielkopowierzchniowych osadników sedymentacyjnych oraz otwartych żelbetowych zbiorników pompowni.
W obu sprawach WSA oddalił skargi podatnika, podzielając stanowisko organu podatkowego, zgodnie z którym analizowane obiekty stanowią budowle podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Rozstrzygnięcia są szczególnie istotne z perspektywy nowych definicji budynku i budowli obowiązujących od 1 stycznia 2025 r. oraz praktycznego stosowania definicji zbiorników.
Dwie sprawy – jeden system odwodnienia
Spory dotyczyły infrastruktury wykorzystywanej przez kopalnię węgla brunatnego. Poszczególne obiekty pełniły jednak odmienne funkcje techniczne.
Pierwsza sprawa, o sygn. I SA/Łd 235/26, dotyczyła wielkopowierzchniowych osadników sedymentacyjnych. Są to kilku lub kilkunastohektarowe zbiorniki ziemne, których zadaniem jest czasowe zatrzymywanie wód pochodzących z odwodnienia powierzchniowego wyrobiska i ich oczyszczanie w procesie grawitacyjnej sedymentacji.
Druga sprawa, o sygn. I SA/Łd 236/26, dotyczyła otwartych żelbetowych zbiorników pompowni. Zbiorniki te przyjmują wodę napływającą do kopalni, pełnią funkcję bufora stabilizującego jej dopływ do pomp, umożliwiają częściową sedymentację zawiesin oraz zabezpieczają wyrobisko przed niekontrolowanym napływem wód.
Osadniki sedymentacyjne – pojemność ważniejsza niż funkcja oczyszczania
W przypadku osadników sedymentacyjnych WSA uznał, że właściwą podstawą ich kwalifikacji jest poz. 6 załącznika nr 4 do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Pozycja ta obejmuje obiekty, w których są lub mogą być gromadzone materiały sypkie, materiały występujące w kawałkach albo materiały w postaci ciekłej lub gazowej, jeżeli podstawowym parametrem technicznym wyznaczającym ich przeznaczenie jest pojemność.
Zdaniem sądu osadniki spełniają te warunki. Zostały wzniesione w wyniku robót budowlanych, służą gromadzeniu wody, a ich zasadniczym parametrem technicznym jest właśnie pojemność. Woda jest w nich zatrzymywana przez określony czas, aby możliwe było grawitacyjne opadnięcie zawiesin. Sąd uznał przy tym, że oczyszczanie wody jest funkcją wtórną wobec jej wcześniejszego zgromadzenia.
WSA nie podzielił również argumentacji, zgodnie z którą wody opadowe i kopalniane nie mogą być uznane za materiał w postaci ciekłej. W ocenie sądu pojęcia materiału nie można ograniczać wyłącznie do surowców produkcyjnych albo substancji posiadających określoną wartość gospodarczą.
Zbiorniki pompowni również mieszczą się w kategorii obiektów pojemnościowych
Do podobnych wniosków WSA doszedł w sprawie dotyczącej zbiorników pompowni.
Spółka argumentowała, że zbiorniki te nie służą magazynowaniu materiałów, a ponadto nie zostały wprost wymienione w załączniku nr 4 do ustawy. Sąd nie zgodził się z tym stanowiskiem.
WSA uznał, że zbiorniki pompowni zostały wzniesione w wyniku robót budowlanych i mają charakter pojemnościowy. W konsekwencji mieszczą się w kategorii określonej w poz. 6 załącznika nr 4 do u.p.o.l. Sąd odrzucił również możliwość zawężającego rozumienia pojęcia „materiały”. Obejmuje ono także substancje w postaci ciekłej, a zatem również wodę znajdującą się w zbiorniku.
W praktyce oznacza to, że dla podatkowej kwalifikacji zbiornika nie jest konieczne, aby zgromadzona w nim ciecz miała wartość gospodarczą albo była przeznaczona do dalszego wykorzystania w procesie produkcyjnym. Istotne pozostają konstrukcja obiektu, jego funkcja techniczna oraz pojemność jako parametr wyznaczający jego przeznaczenie.
Pojęcie materiału obejmuje wszystkie substancje
Wspólnym elementem dwóch rozstrzygnięć jest szerokie rozumienie użytego w poz. 6 załącznika nr 4 pojęcia materiału.
W ocenie WSA nie chodzi wyłącznie o materiał produkcyjny, handlowy czy posiadający określoną wartość ekonomiczną, na co mogłaby wskazywać językowa wykładnia przepisów ustawy. W ocenie sądu dla zastosowania przepisu istotny jest stan skupienia substancji oraz techniczna zdolność obiektu do jej gromadzenia. Takie rozumienie powoduje, że również woda może być traktowana jako materiał w postaci ciekłej, niezależnie od tego czy przeprowadzane są za jej pomocą procesy technologiczne.
Może to mieć znaczenie dla znacznie szerszej grupy podatników niż przedsiębiorstwa górnicze. Analizy mogą wymagać w szczególności różnego rodzaju zbiorniki retencyjne i technologiczne, osadniki czy inne obiekty służące do gromadzenia cieczy, jeżeli ich podstawowym parametrem technicznym pozostaje pojemność.
Znaczenie wyroków dla podatników
Rozstrzygnięcia WSA w Łodzi wskazują na kierunek wykładni nowych przepisów o budowlach obowiązujących od 2025 r.
Po pierwsze, brak wymienienia konkretnej nazwy obiektu w załączniku nr 4 nie oznacza automatycznie, że nie podlega on opodatkowaniu jako budowla. Istotne jest ustalenie, czy jego cechy pozwalają zakwalifikować go do jednej z opisanych w ustawie kategorii.
Po drugie, w przypadku obiektów służących do przechowywania lub czasowego zatrzymywania cieczy szczególnego znaczenia nabiera ustalenie, czy to właśnie pojemność jest podstawowym parametrem technicznym wyznaczającym ich przeznaczenie.
Wyroki WSA w Łodzi w sprawach I SA/Łd 235/26 i I SA/Łd 236/26 oraz stanowią jedne z kolejnych rozstrzygnięć dotyczących praktycznego stosowania nowej definicji zbiorników obowiązujących od 1 stycznia 2025 r. Wcześniejsze wyroki sądów poznańskich dotyczyły magazynów wielkopowierzchniowych i również ignorowały językowe znaczenie pojęcia „materiał”.
Dla przedsiębiorców posiadających rozbudowaną infrastrukturę techniczną jest to kolejny sygnał, że kwalifikacja obiektów dla celów podatku od nieruchomości po zmianach z 2025 r. wymaga szczegółowej analizy ich konstrukcji, funkcji i sposobu powstania, a nie jedynie porównania nazw obiektów z katalogiem zawartym w ustawie.
Wyroki zostały omówione na podstawie ustnych motywów rozstrzygnięć. Pisemne uzasadnienia mogą zawierać szerszą lub odmiennie sformułowaną argumentację.
Marcin Książek
Manager
