Transakcje kapitałowe, w tym podwyższenie kapitału, są powszechnym elementem funkcjonowania grup kapitałowych. W praktyce często pojawiają się jednak wątpliwości, czy tego rodzaju działania mogą podlegać obowiązkom w zakresie cen transferowych oraz które z nich wymagają dokumentowania.
Kluczowe znaczenie ma w tym zakresie pojęcie transakcji kontrolowanej, które na gruncie przepisów o cenach transferowych rozumiane jest bardzo szeroko. Potwierdza to również Interpretacja ogólna Ministra Finansów z 29 grudnia 2021 r. nr DCT1.8203.4.2020, zgodnie z którą regulacje TP mogą obejmować nie tylko klasyczne transakcje handlowe czy usługowe, ale również określone działania o charakterze kapitałowym i reorganizacyjnym.
Definicja transakcji kontrolowanej
Zgodnie z art. 11a ust. 1 pkt 6 ustawy o CIT, transakcja kontrolowana oznacza identyfikowane na podstawie rzeczywistych zachowań stron działania o charakterze gospodarczym, których warunki zostały ustalone lub narzucone w wyniku powiązań.
Interpretacja ogólna Ministra Finansów podkreśla, że pojęcie to należy rozumieć szeroko. Nie obejmuje ono wyłącznie klasycznych transakcji handlowych czy usługowych, ale również inne działania gospodarcze wywołujące określone skutki ekonomiczne pomiędzy podmiotami powiązanymi. Oznacza to, że także określone operacje o charakterze kapitałowym mogą zostać uznane za transakcje kontrolowane.
Przykłady transakcji kapitałowych
W praktyce jednym z najczęściej występujących zdarzeń jest podwyższenie kapitału zakładowego poprzez wniesienie wkładu pieniężnego lub niepieniężnego i objęcie nowych udziałów przez podmiot powiązany. Tego rodzaju operacje mają charakter właścicielski, jednak mogą jednocześnie wywoływać określone skutki ekonomiczne po stronie uczestniczących podmiotów.
W przypadku podwyższenia kapitału istotne jest przede wszystkim samo dokapitalizowanie spółki przez podmiot powiązany oraz objęcie udziałów w zamian za wniesiony wkład. Z perspektywy cen transferowych nie ma znaczenia, jaka część wkładu zostaje przekazana na kapitał zakładowy, a jaka na kapitał zapasowy (agio).
Inne przykłady transakcji kapitałowych mogą obejmować m.in. dobrowolne lub przymusowe umorzenie udziałów, połączenia spółek czy też wymianę udziałów. Tego rodzaju działania, mimo że mają charakter właścicielski lub reorganizacyjny wymagają analizy z perspektywy przepisów o cenach transferowych.
Czy każda operacja kapitałowa stanowi transakcję kontrolowaną?
Nie każda czynność o charakterze właścicielskim automatycznie będzie stanowiła transakcję kontrolowaną. Kluczowe znaczenie ma ocena, czy dane działanie ma charakter gospodarczy oraz czy jego warunki zostały ustalone w związku z istniejącymi powiązaniami.
Interpretacja ogólna Ministra Finansów wskazuje jednocześnie, że pewne czynności – mimo występowania pomiędzy podmiotami powiązanymi – nie powinny być traktowane jako transakcje kontrolowane. Dotyczy to m.in. wypłaty dywidendy. Minister Finansów potwierdził, że dywidenda ma charakter jednostronny i wynika z przepisów prawa handlowego oraz prawa do udziału w zysku, a nie z ustalenia warunków pomiędzy stronami, dlatego nie stanowi transakcji kontrolowanej w rozumieniu przepisów o cenach transferowych.
Obowiązki dokumentacyjne
Jeżeli dana operacja kapitałowa spełnia definicję transakcji kontrolowanej i przekracza odpowiednie progi dokumentacyjne (2 mln), powstaje obowiązek sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych oraz wykazania transakcji w formularzu TPR.
Transakcje kapitałowe pokazują, że zakres regulacji dotyczących cen transferowych wykracza daleko poza klasyczne transakcje sprzedaży towarów czy świadczenia usług. W praktyce również działania reorganizacyjne i właścicielskie mogą wymagać analizy pod kątem przepisów TP.
Kluczowe znaczenie ma każdorazowa ocena charakteru danej operacji, jej skutków ekonomicznych oraz tego, czy warunki zostały ustalone w wyniku istniejących powiązań pomiędzy podmiotami.
Joanna Kubińska
Partner
Zuzanna Chojnicka
Senior Consultant
